چرا مسلمین بعد از رحلت پیامبر با امام علی بیعت نکردند؟
![حجت الاسلام متولی](/Original/1395/09/07/IMG07333810.jpg)
حجتالاسلام مهدی متولی مدیر حوزه علمیه باقرالعلوم(ع) تهران در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری رسا، به بیان اوضاع آشقته سیاسی مدینه بعد از رحلت پیامبر(ص) پرداخت و با اشاره به عدم بیعت مسلمانان با امام علی(ع)، اظهار داشت: قبل از پرداختن به علل و ریشه یابی عدم تمکین مسلمانان صدر اسلام نسبت به خلافت امام علی(ع) تذكر این نكته لازم است كه بر اساس شواهد قطعی تاریخی، آنچه مسلم است؛ كوتاهی و قصور مسلمانان صدر اسلام و حداقل مسلمانان ساكن مدینه، در رابطه با موضوع خلافت امیر المؤمنین(ع) از باب جهل و بیخبری نبوده است بلكه این بی تفاوتی، سكوت و عدم اطاعت از روی توجه و آگاهی بود.
وی ادامه داد: شخصیت ممتاز امام علی(ع) برای مسلمانان صدر اسلام، یك چهرهای شناخته شده و كاملاً آشنا بود. و برتری و درخشش حضرت در میان اصحاب پیامبر(ص)، و همچنین لیاقت و شایستگی حضرت برای امر خلافت و زعامت امت بعد از پیامبر، بر همگان آشكار بود.
استاد حوزه علمیه افزود: از سوی دیگر پیامبر اكرم(ص) مكرراً مسأله خلافت و جانشینی امام علی(ع) را در موارد متعددی مطرح و اعلام کرده بود كه مهم ترین آن، صحنه با شكوه غدیر است كه پیامبر(ص)، علی(ع) را در حضور جمعیت انبوه حاضر به خلافت بعد از خود معرفی نمود و از حاضران نیز بیعت گرفت. این جریان در منابع شیعه و سنی از طرق صحابه به طور متواتر منعكس شده است.
وی با بیان اینکه دنیا طلبی یکی از عوامل بیتوجهی مسلمانان به امر پیامبر(ص) بود، گفت: عافیت خواهی اكثر مردم، به ویژه گروه خواص و نخبگان جامعه آن روز، یكی از مهمترین علل بیتفاوتی و رویكرد محافظه كارانه آنان نسبت به این رخداد تلخ، محسوب میشود.
مدیر حوزه باقرالعلوم(ع) ادامه داد: این امر سبب شد كه مردمان آن روز كه حماسههای بینظیر امیرالمؤمنین(ع) را در صحنههای جهاد به چشم سر مشاهده كرده و سخنان پیامبر(ص) را در مورد شخصیت بیهمانند امام علی(ع) شنیده بودند ولی در عین حال ایشان را در مقابل توطئه گروه كودتاچیان تنها گذاشته و حمایت نکردند، و انحراف آشكار مسیر خلافت را نظاره گر باشند.
وی قبیلهگرائی را از دیگر عوامل عدم تمکین از خلافت امام علی(ع) عنوان کرد، و یادآور شد: عمده مسلمانان و كسانی را كه در كنار پیامبر حضور داشتند، علیرغم گرویدن به اسلام، علقههای قومی و فرهنگ قبیله محوری هنوز در تصمیمگیریهای آنان دخیل بود.
محقق حوزوی اظهار داشت: در چنین شرایطی كه رگههای جاهلیت قومگرائی سر باز کرده بود، دو طایفه مهاجر و انصار بر سر خلافت پیامبر(ص) به جنگ و ستیز برخواسته بودند، و فقط عده اندكی از پیروان راستین پیامبر(ص) به علی(ع) وفادار ماندند كه این تعداد نیز بسیار كم و انگشت شمار بودند و در حدی نبودند كه بتوانند حركت جامعه را از وضعیت به وجود آمده تغییر دهند.
وی به جوان بودن دین اسلام در بین مسلمانان جامعه آن روز اشاره کرد و افزود: بسیاری از مسلمانان، به تازگی به اسلام گرویده بودند و آگاهی عمیق و ایمان راسخ نسبت به آموزه های دینی و قرآنی نداشتند، و طبیعی بود كه از سوی این عده نیز انتظار حركت اصلاحی و حمایت از حضرت در آن شرایط وجود نداشت بلكه حتی خطر تفرقه و ارتداد در میان آنان نیز وجود داشت.
استاد حوزه علیمه با اشاره به کینههای سران قبائل نسبت به امام علی(ع)، خاطرنشان کرد: آن حضرت بسیاری از مشرکین مکه را در جنگهای بین مسلمین و کفار به هلاکت رسانده بود و این سبب شد تا بعد از رحلت پیامبر(ص) انتقام آن جنگها را از امام علی(ع) انتقام بگیرند. همچنین اشراف مشرکین و منافقین عدالت آن حضرت را مانع مهمی بر سر راه ثروت اندوزی خود میدیدند.
حجتالاسلام متولی در پایان تصریح کرد: در زمينه مخالفت با خلافت اميرالمؤمنين(ع) عامل بسيار مهم ديگرى نيز مطرح است كه جنبه اجتماعى دارد و آن فقر فرهنگى و اعتقادی است. اين عامل امروزه به خصوص براى جامعه ما نیز بسيار مهم است و بايد كمال توجه را نسبت به آن داشته باشيم./9592/302/ب3