تأثیر اعتکاف بر بازتعریف نقش زن در خانواده

 

استاد حوزه و دانشگاه خاطر نشان کرد: در سیره اهل‌بیت(ع)، دختران و زنان همواره در بستر معنویت رشد هویتی می‌یافتند؛ حضرت فاطمه(س) بخش مهمی از شخصیت خود را در عبادت‌های شبانه و انس با مسجد پیامبر(ص) شکل داد. روایت است که نور عبادت ایشان، اهل آسمان را روشن می‌کرد (بحارالأنوار، ج ۴۳).

 

ظهیری در ارتباط با اعتکاف و تقویت عزت‌نفس، خودآگاهی و استقلال معنوی دختران گفت:عزت‌نفس واقعی، در نگاه دینی، از «احساس ارزشمندی در نسبت با خدا» شکل می‌گیرد، نه از تأیید دیگران. اعتکاف با قطع وابستگی‌های بیرونی و تمرکز بر رابطه عبد و رب، به دختران می‌آموزد که ارزش آن‌ها ذاتی و الهی است: «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ» (اسراء/۷۰).

 

وی افزود: خودآگاهی حاصل خلوت است. در اعتکاف، دختران فرصت می‌یابند افکار، ترس‌ها، آرزوها و ضعف‌های خود را بشناسند. این همان «محاسبه نفس» است که امام علی(ع) فرمود:«من حاسب نفسه ربح» (غررالحکم). این فرآیند، استقلال معنوی ایجاد می‌کند؛ بطوریکه دختر مؤمن بتواند حتی در فضای ناسازگار، بر ایمان خود بایستد.

 

ظهیری با اشاره به تفاوت خلوت اعتکاف با سایر برنامه‌های تربیتی گفت: برنامه‌های تربیتی معمولاً «آموزش‌محور» هستند، اما اعتکاف «تجربه‌محور» است. 

 

در این است که در اعتکاف، فرد نه شنونده، بلکه «زیست‌کننده معنا»ست. تجربه زیست معنوی، طبق یافته‌های روان‌شناسی تربیتی، اثر ماندگارتر و هویت‌سازتری دارد.

 

 دبیرستاد راهبری زن و خانواده بیان داشت: برای دختران، که عاطفه و تجربه در شکل‌گیری شخصیت‌شان نقش پررنگ‌تری دارد، این خلوت قدسی عمیق‌تر اثر می‌گذارد. همان‌گونه که حضرت زینب(س) شخصیت عظیم خود را در مکتب عبادت شبانه و انس با خدا در خانه علی(ع) و فاطمه(س) پرورش داد.

 

وی به نقش اعتکاف در برابر جریان‌های هویتی و فرهنگی رقیب اشاره کرد و افزود:جریان‌های رقیب، هویت دختران را بر اساس ظاهر، مصرف، لذت و فردگرایی تعریف می‌کنند. اعتکاف با ایجاد «وقفه آگاهانه» در این جریان، امکان بازسازی هویت را فراهم می‌کند. این همان نقش «ترمیمی» اعتکاف است.

 

دکتر ظهیری گفت: در تاریخ، هرگاه جامعه اسلامی دچار تهاجم فرهنگی شده، بازگشت به عبادت‌های جمعی و خلوت‌های معنوی نقش احیاگر داشته است. مسجد، همواره سنگر نرم فرهنگی مسلمانان بوده است.

 

استاد حوزه و دانشگاه  اعتکاف را مدرسه غیررسمی تربیت دختران مؤمن و کنشگر ذکر کرد و بیان داشت: اعتکاف یک «مدرسه تربیتی غیررسمی» است؛ زیرا همزمان ایمان، اخلاق، نظم، مسئولیت‌پذیری و روح جمعی را آموزش می‌دهد. دختران در اعتکاف، همکاری، صبر، رعایت حقوق دیگران و مشارکت اجتماعی را تمرین می‌کنند.

 

وی با الگوگیری از عبادت حضرت علی علیه السلام گفت: الگوی امام علی(ع) نشان می‌دهد که عمیق‌ترین عبادت‌ها، انسان را منزوی نمی‌کند، بلکه او را آماده کنش اجتماعی می‌سازد؛ همان کسی که شب تا صبح در محراب بود، روز در میدان عدالت و سیاست پیشگام می‌شد.