سلبریتی؛ ابزاری که ما از آن غافلیم

محمد حسین بنی‌احمدی کارشناس سینما و رسانه در گفت‌و‌گو با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، در تشریح نقش سلبریتی‌ها در تقویت یا تضعیف هویت ملی و انسجام اجتماعی، با اشاره به ساختار شناختی ذهن انسان اظهار داشت: ذهن انسان ذاتاً دارای قضاوت است و مکانیسم عملکرد آن بر پایه دسته‌بندی اطلاعات استوار است.

وی افزود: واژه «سلبریتی» معمولاً دارای بار منفی در ذهن مخاطب است و قضاوت‌های منفی را به همراه می‌آورد، اما اگر بخواهیم کارکرد اصلی آن را بررسی کنیم، باید تعریف دقیقی از آن ارائه دهیم. سلبریتی در اصل به معنای «انسانِ رسانه» است؛ انسانی که خود بستر انتقال پیام محسوب می‌شود.

بنی‌احمدی ادامه داد: این مفهوم می‌تواند در دسته‌بندی‌های مختلفی همچون انسان رسانه کمدی، انسان رسانه اجتماعی یا انسان رسانه بلاگ‌نویسی روزمره قرار گیرد. در جهان مدرن غرب، نه تنها از این پتانسیل استفاده می‌شود، بلکه هزینه‌های سنگینی برای تولید آن صرف می‌گردد. به این معنا که برنامه‌ریزی‌های بلندمدت یک تا پنج‌ساله برای پرورش یک انسان رسانه در حوزه‌های تکنولوژی، سرگرمی، خوانندگی یا مد انجام می‌شود تا پس از گذشت این دوره، از ظرفیت آن‌ها بهره‌برداری شود.

وی خاطرنشان کرد: متأسفانه در کشورهای در حال توسعه، ما همچنان با این نوع پدیده‌های جدید به درستی برخورد نمی‌کنیم؛ مسئله این است که سلبریتی یک «ابزار» است. ابزاری که هم بستر تولید آن در اختیار ما نیست، هم تهیه‌کننده آن و هم نحوه استفاده از آن. ما عملاً تمام زمین بازی را واگذار کرده‌ایم و سپس در بزنگاه‌ها با تعجب می‌پرسیم چه باید کرد و چرا این‌ها چنین تأثیری دارند.

بنی‌احمدی در ادامه تأکید کرد: باید نگاهمان به این مقوله اصلاح شود. در دوران مدرنیته، انسان در انقلاب صنعتی به ابزار تبدیل شد و اکنون نوع این ابزار دگرگون شده و به رسانه‌ای تغییر شکل یافته است. یکی از مدل‌های آن، «انسان رسانه» است که از ستارگان خارجی در یوتیوب گرفته تا فعالان تیک‌تاک و اینستاگرام، همگی در این دسته قرار می‌گیرند و به عنوان ابزار رسانه‌ای فعالیت می‌کنند.

وی با استناد به فرمایشات رهبر معظم انقلاب مبنی بر اینکه «هیچ‌وقت در زمین بازی دشمن بازی نکنید»، اظهار داشت: متأسفانه زمین بازی فعلی تبدیل به میدان تاخت و تاز طرف مقابل شده است. ما تاکنون «انسان رسانه» تولید نکرده‌ایم و تنها انسان‌هایی داریم که گاهی به صورت جسته‌گریخته و درب‌وداغون در عرصه رسانه فعالیت می‌کنند؛ کاری که بهتر است انجام نشود.

بنی‌احمدی افزود: ما فاقد انسان رسانه هستیم. اشخاصی مانند حاج حسین یکتا اگرچه افراد ارزشمندی هستند، اما در طول سال جزو انسان رسانه‌ها محسوب نمی‌شوند. این افراد تنها در مواقع حساس جلوی دوربین می‌آیند و تبدیل به سلبریتی مورد نیاز ما می‌شوند. حرکت‌های جزئی و ریزی در این زمینه صورت گرفته، اما به دلیل سوءمدیریت یا عدم مدیریت، با شکست مفتضحانه‌ای روبرو شده است.

وی خاطرنشان کرد: حسین طاهری نمونه‌ای از یک انسان رسانه موفق است که اگرچه تریبون اصلی‌اش مداحی است، اما با تولید نماهنگ‌های استودیویی و داشتن مستمع و طرفدار، در این فضا کار می‌کند. ما لاجرم و ناچار به تولید سلبریتی هستیم. بارها افراد بسیاری، هشدار داده‌اند که به سلبریتی نیاز داریم، اما هیچ اهتمام و فعالیتی در این زمینه دیده نشده است.

بنی‌احمدی در پایان تأکید کرد: ما در جنگ روایت‌ها عقب ماندیم و واقعاً در این مسئله نیاز داریم که به طور جدی فعالیت هایی صورت پذیرد تا عرصه، عرصه تاخت‌و‌تاز رسانه‌های غیر همسو و معاند نباشد.