درخشش جمهوری اسلامی ایران در دیپلماسی پارلمانی اتحادیه بینالمجالس
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، دیپلماسی پارلمانی بهعنوان بستری مکمل برای دستگاه سیاست خارجی، نقش مهمی در تبیین مواضع ملی و مقابله با اتهامات سیاسی ایفا میکند. در نشست اتحادیه بینالمجالس جهانی در استانبول، بحرین به نمایندگی از آمریکا اتهاماتی علیه ایران مطرح کرد، اما دیپلماسی فعال و پاسخ قاطع منوچهر متکی، رئیس هیأت پارلمانی ایران، نه تنها قطعنامه پیشنهادی بحرین را ناکام گذاشت، بلکه تصویری مقتدر و حقطلب از ایران در افکار عمومی جهانی ترسیم کرد.
تعریف و جایگاه اتحادیه بینالمجالس جهانی (IPU)؛ اتحادیه بینالمجالس جهانی (Inter-Parliamentary Union) که در سال ۱۸۸۹ تأسیس شده، قدیمیترین نهاد همکاری چندجانبه پارلمانی در جهان است و بیش از ۱۷۹ کشور عضو آن میباشند. این اتحادیه بستری برای گفتوگو، همکاری و تبادل نظر میان مجالس ملی به منظور ارتقای صلح، دموکراسی و احترام به حقوق بشر فراهم میکند. اجلاس سالانه IPU معمولاً با حضور رؤسای مجالس و هیأتهای بلندپایه پارلمانی برگزار میشود و به تصویب قطعنامههایی در موضوعات مهم جهانی میپردازد. نشست استانبول ترکیه در فروردین ۱۴۰5 یکی از حساسترین ادوار این اتحادیه بود، زیرا به صحنهای برای ایرانهراسی و مقابله با اتهامات بیاساس تبدیل شد.
در جریان این نشست، هیأت پارلمانی بحرین با طرح ادعاهایی واهی، اقدام به ارائه قطعنامهای علیه جمهوری اسلامی ایران کرد. محور اصلی اتهامات، حمله نظامی و نیزدخالت ایران در امور داخلی بحرین و حمایت از گروههای مخالف این رژیم بود. نماینده بحرین با بهرهگیری از فضاسازی رسانهای، سعی داشت ایران را به بیثباتی منطقه متهم کند. این حرکت که درحقیقت روپوشانی فعالیت های نظامی امریکا در این سرزمین وانعکاس ناکامیهای داخلی بحرین در سرکوب اعتراضات مردمی بود، با واکنش سرد بسیاری از اعضای اجلاس مواجه گردید. برخلاف انتظار طراحان این قطعنامه، نه تنها اکثر کشورهای عضو IPU از حمایت از طرح بحرین خودداری کردند، بلکه برخی از هیأتهای پارلمانی تأکید نمودند که اتهامات مذکور فاقد هرگونه سند معتبر بینالمللی است. حتی برخی از نمایندگان کشورهای عربی نیز به طور غیرمستقیم از رویکرد بحرین ابراز ناخرسندی کردند. این موضعگیری عملاً به معنای شکست دیپلماتیک بحرین و عدم موفقیت در کسب اجماع علیه ایران بود. اعضای اجلاس با استناد به اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها، طرح مذکور را فاقد وجاهت قانونی دانستند.
درخشش اصلی این نشست متعلق به رئیس هیأت پارلمانی ایران، منوچهر متکی بود. وی که تجربه وزارت امور خارجه را در کارنامه دارد، در واکنشی فوری و آتشین، پرده از تناقضهای رفتاری رژیم بحرین برداشت. متکی خطاب به نماینده بحرین گفت: «۴۰ سال است که حقوق تروریستهای آمریکایی را در کشورتان میپردازید؛ همان تروریستهایی که پایگاههایشان علیه امنیت ایران تأسیس شده است». وی همچنین با افشای حضور نظامیان آمریکایی و اسرائیلی در بحرین، بحرین را شریک جنگی آمریکا و اسرائیل علیه ایران خواند و تأکید کرد که کشوری با بیش از ۶۰ پایگاه خارجی حق اتهامزنی به دیگران را ندارد. این پاسخ قاطع نه تنها هیأت بحرین را خلع سلاح کرد، بلکه با استقبال گسترده رسانههای منطقهای و غربی نیز روبهرو شد.
مهمترین دستاوردهای جمهوری اسلامی در نشست IPU استانبول: در این اجلاس، اقدام شجاعانه و تأثیرگذار دکتر منوچهر متکی در به نمایش گذاشتن کیف خونی یکی از ۱۶۸ دانشآموز شهید مدرسه شجره طیبه میناب، چهره واقعی تروریسم دولتی امریکایی- صهیونیستی و حامیان آن ها در منطقه را بیپرده به جهان نشان داد و خاموشی مدعیان دروغین حقوق بشر را برملا ساخت.
. شکست کامل قطعنامه ضدایرانی: تلاش بحرین برای صدور بیانیه علیه ایران به نتیجه نرسید.
. تبیین حقانیت مواضع ایران: تیم دیپلماسی پارلمانی ایران توانست روایت خود را از امنیت پایدار بدون حضور فرامنطقهای به دیگر کشورها منتقل کند.
. افزایش سرمایه اجتماعی و اعتبار بینالمللی: ویدئوی پاسخ متکی، میلیونها بازدید در شبکههای اجتماعی داشت و بسیاری از تحلیلگران غربی آن را «نمونهای از دیپلماسی قدرتمند شرقی» ارزیابی کردند.
. تقویت روحیه مقاومت: موضع گیری قاطع ایران به متحدان منطقهای پیام داد که تهران درعرصههای بینالمللی تنها نیست و از اهرمهای مؤثر برای دفاع از منافع جبهه مقاومت بهره میبرد.
پیامدهای حضور فعال ایران؛ با تعمیم این تجربه، میتوان سه پیامد کلان برای حضور فعال و هوشمندانه ایران در مجامع بینالمللی پارلمانی برشمرد:
1. خنثیسازی دیپلماسی فشار: حضور فعال در IPU و نهادهایی مانند آن، راه هرگونه انزواسازی سیاسی را میبندد.
2. تبدیل تهدیدها به فرصت: اتهامات مکرر بحرین، بستری برای افشای ماهیت دیکتاتوری این رژیم و وابستگی آن به بیگانگان فراهم کرد.
3. الگوسازی برای دیپلماسی مردمی: پاسخهای مستند و لحن قاطع در برابر بیادبیهای سیاسی بحرین، الگویی عملی برای سایر کارگزاران سیاست خارجی ترسیم مینماید.
نشست استانبول اتحادیه بینالمجالس جهانی نشان داد که تکیه بر ادبیات حقطلبانه، افشای چهره واقعی رژیمهای وابسته و بهرهگیری از فرصتهای رسانهای، میتواند توطئههای تبلیغاتی علیه جمهوری اسلامی را خنثی کند. درخشش ایران در این اجلاس، مرهون آمادگی تیم دیپلماسی پارلمانی و هوشمندی در پاسخ به بهانهجوییهای سیاسی بود. تجربه موفق متکی و هیأت همراه، این واقعیت را بازتولید کرد که «قدرت ایران در میدان گفتوگوهای حقوقی و پارلمانی نیز همچون میدان دفاعی و میدانی، شگفتآفرین است».
حجت الاسلام علی اصغر مجتهدزاده