جمهور مقاومت در عصر آیتالله خامنهای
به گزارش سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، جمهوری اسلامی ایران از نخستین روزهای شکلگیری خود، هویتی را به جهان معرفی کرد که پیش از آن در معادلات سیاسی سابقه نداشت. این هویت بر پایه یک اصل بنا شده بود: «مقاومت مردمی». این مفهوم ابعاد پیچیدهای دارد که اگر به تاریخ چهلوچندساله این نظام نگاه کنیم، میبینیم نه میتوان آن را فقط یک راهبرد نظامی دانست و نه در قالب حرکتهای دیپلماتیک تحلیلش کرد. مقاومت با تاروپود و هستی ایران گره خورده است. وجه عینی این گزاره در دو جنگی که پشت سر گذاشتیم متجلی شد و شامل یک حرکت استثنایی از سوی رهبران انقلاب بود که دفاع از هویت و استقلال کشور را با نیروی مردم گره زدند و آن را محدود به قدرت نظامی نکردند.
ایده اولیه رابطه «ایران و مقاومت» را امام خمینی(ره) کلید زد و آن را بهعنوان یک وظیفه انسانی و الهی به مردم معرفی کرد. امروز این ایده بکر، به ساختار عظیم و نهادینهشدهای تبدیل شده که با وجود مشکلات، همچنان ایستادگی ایران در برابر قدرتهای جهانی را تضمین کرده و نهتنها تضعیف نشده که موجب تولید ابزارهای بازدارندگی جدید شده است. این پروسه، میراث ایستادگی و هوشمندی رهبر شهید، آیتالله خامنهای است.
مقاومت بهمثابه هویت وجودی
همانطور که مقاومت را نمیتوان از ایران جدا کرد مردم نیز بخش انفصالناپذیری از این مفهوم هستند.بهگونهای که بدون کنشگری مردم در فضای سیاسی و اجتماعی، مقاومتی که منبع اصلی قدرت بازدارندگی ایران است، اساساً کارکرد خود را از دست میدهد. نخستین نکتهای که باید درک کرد این است که دشمنی قدرتهای بزرگ با جمهوری اسلامی، بر سر مسائل جزئی مانند انرژی هستهای یا حقوق بشر نیست؛ اینها تنها بهانههایی برای پوشاندن ریشه اصلی منازعه هستند. ریشه اصلی در این واقعیت نهفته است که جمهوری اسلامی اساساً برای برهمزدن دوگانه «سلطهگر و سلطهپذیر» به وجود آمده است.در دنیایی که عادت کرده بود ملتها یا زیر چتر شرق باشند یا غرب، انقلاب اسلامی جریانی را آغاز کرد که زیر بار هیچ سلطهای نمیرفت. رهبر شهید انقلاب، این «نفی سلطه» را جوهره اصلی نظام میدانست: «فکر مقاومت و جبهه مقاومت در مقابل زورگویی گسترش خواهد یافت که مبتکرش جمهوری اسلامی است.» (11/08/1401) به همین دلیل است که گفته میشود مقاومت با ذات جمهوری اسلامی در هم تنیده شده است. اگر نظام اسلامی از مقاومت دست بکشد، در واقع از هویت خود دست کشیده است. ایستادگی خیرهکننده مردم در برابر فشارهای همهجانبهای که طی دو جنگ سهمگین اخیر به کشور تحمیل شد نشان داد که این نظام در ذات خود «مقاوم» است، نه متغیری شعاری که صرفاً برای توجیه تحولات مصرف شود.
هنر نهادسازی رهبر شهید
اگر امام خمینی(ره) بذر مقاومت را در دلهای مردم کاشت، شهید خامنهای آن را به درختی تنومند تبدیل کرد. ایشان درک کرده بود که سقف بلند جمهوری اسلامی بدون ستونهای مستحکم به نتیجه نمیرسند و از همین جهت، بر تقویت نهادهایی تأکید کردند که وظیفه اصلیشان پاسداری از این امر بود. نیروهای مسلح بهعنوان یکی از مهمترین ساختارهایی بود که در شرایطی ساختارنیافتگی پس از انقلاب و جنگ، موردتوجه ایشان قرار گرفت و نظم و قدرتی پیدا کرد که امروز میتواند واقعیتهای میدان را بر دشمن تحمیل کند. علاوه بر نهادهای نظامی، ایشان مقاومت را به عرصههای غیرنظامی نیز تزریق کردند. جمهوری اسلامی ایران چطور با وجود تحریمهای سنگین و ویرانگر، همچنان توانسته بقای خود را حفظ کند و حتی در حوزههای علموفناوری و پزشکی و... پرچمداری کند؟ این مهمترین سؤالی است که طراحان نظام تحریمی ایران هنوز نتوانستند پاسخی برایش پیدا کنند.
شهید خامنهای اما پاسخ این سؤال را میدانست و آن را به کار بست: راهبرد «اقتصاد مقاومتی». اگر چه همچنان ضعفهای بزرگی در حوزههای اقتصادی کشور وجود دارد و دشمن نیز بارها از این اهرم برای فشردن گلوی مقاومت استفاده کرده؛ اما نظام هیچگاه از رهاکردن این حوزه دست بر نداشت و برای سالهای متمادی، تمرکز خود را بر اقتصاد مقاومتی گذاشت تا از تحدیدات و تهدیدات بینالمللی در امان باشد. برخی که معتقد بودند چرا ایران آنقدر روی تولید داخل اصرار دارد و بهجای آن با اتکا به نظریه مزیت نسبی، سراغ همکاری با کشورهای دیگر نمیرود، با آغاز جنگ اخیر و محدودیتهای تجاری و تحریمی جدید بر واردات ایران، پاسخ خود را گرفتند. با این آیندهنگری بود که رهبر شهید تأکید داشتند که برای ایستادگی در برابر دشمن، باید بنیانهای اقتصادی را چنان مستحکم کرد که تحریم و فشارهای خارجی نتواند در آن خللی ایجاد کند.
هزینه تسلیم بیشتر است
یکی از بزرگترین خدمات رهبر شهید به اندیشه مقاومت، تبیین مداوم «عقلانیت» پشت این تفکر است. ایشان همیشه با کسانی که مقاومت را یک حرکت احساسی یا تندروانه میدانستند، مخالفت کرده و تأکید داشتند مقاومت بر یک منطق قوی ریاضی و انسانی استوار است. این منطق میگوید: «هزینه تسلیمشدن بهمراتب بیشتر از هزینه مقاومتکردن و ایستادگیکردن است» 9/4/1397 ایشان با یادآوری تجربههای تاریخی ملتها، توضیح میدادند که هرگاه ملتی در برابر زورگویی عقبنشینی کرد، دشمن نهتنها متوقف نشد، بلکه گستاختر شده و پیشروی کرد. تسلیمشدن به معنای ازدستدادن عزت، ثروت، هویت و در نهایت نابودی است؛ اما مقاومت اگرچه سختیهایی دارد، اما در نهایت منجر به «بازدارندگی» میشود. هدف نهایی مقاومت از منظر آیتالله خامنهای، رسیدن به نقطهای است که دشمن احساس کند هیچ ضربهای به ملت ایران بدون پاسخ نخواهد ماند و هزینه حمله برای او بیش از سودش خواهد بود. روندی «تدریجی» که امروز در تحولات منطقه شاهد وقوعش هستیم.
حفاظت از دستگاه محاسباتی مسئولان
دشمن طی سالها تلاش کرد تا با «جنگ نرم»، در ذهن مسئولان و مردم نفوذ کرده و «دستگاه محاسباتی» آنها را تغییر دهد. آنها تلاش کردند اینگونه القا کنند که راه نجات کشور، کنارآمدن با قدرتهای استکباری است.حضرت آیتالله خامنهای با هوشیاری تمام، در برابر این راهبرد ایستادند و ضدحمله نیز زدند. ایشان بارها هشدار دادند که دشمن به دنبال این است که ما را نسبت به آرمانهایمان دچار تردید کند. ایشان با تبیین چهره واقعی دشمن و یادآوری بدعهدیهای تاریخی آنها (مانند آنچه در مذاکرات هستهای یا تجربههای کشورهایی مثل لیبی رخ داد)، اجازه ندادند که منطق مقاومت در بدنه مدیریتی کشور تضعیف شود. در جاهایی هم که مسئولان با تأکید بر این موضوع و بدون توجه به هشدارهای رهبری، برخی کارها را پیش بردند، چرخ روزگار خطای محاسباتی آنان را به رخشان کشید و مردم و کشور هزینههای جبرانناپذیری بابت آن پرداخت کردند.
واردات الگوی مقاومت از ایران
یکی دیگر از ابعاد درخشان رهبری ایشان، فراتر بردن اندیشه مقاومت از مرزهای ایران و شکلدهی به چیزی است که امروز به نام «جبهه مقاومت» شناخته میشود. ملتهای منطقه وقتی دیدند که ایران با دستان خالی اما باتکیهبر ایمان و مقاومت توانست در برابر ارتشهای مجهز بایستد، از این الگو الهام گرفتند. امروز در فلسطین، لبنان، عراق، یمن و... گروههایی شکل گرفتهاند که بنیه آنها بر پایه مقاومت است. این جبهه متحد، نتیجه مستقیم نگاه راهبردی آیتالله خامنهای است که مقاومت را بهعنوان یک «فرهنگ منطقهای» برای نجات از چنگال استکبار و صهیونیسم معرفی کردند. جنگهای اخیر مظهر این بود که چگونه این شبکه بههمپیوسته از نیروهای مقاوم، توانستهاند محاسبات پیچیدهترین ارتشهای دنیا را برهم بزنند و تبدیل به یک کارت بازی در مذاکرات شوند.
هدیه رهبر شهید به ایران
در نهایت جمهوری اسلامی ایران امروز در جایگاهی قرار دارد که هیچ قدرتی در جهان نمیتواند آن را نادیده بگیرد. این اقتدار حاصل پیوندی است که میان نظام و اندیشه مقاومت برقرار شد. اگر امام خمینی(ره) این راه را گشود، حضرت آیتالله خامنهای با شجاعت، هوشمندی و ایستادگی این مسیر را به یک بزرگراه جهانی برای تمام آزادیخواهان تبدیل کردند. دو جنگ اخیر نشان داد که ایستادگی پای ایده مقاومت بزرگترین هدیهای بود که رهبر شهید به ملت ایران و امت اسلامی تقدیم کرد.