مطالبه عدالت، راه بازسازی سرمایه اجتماعی نظام اسلامی/ محور سعادت فردی و اجتماعی در نگاه فلسفه اسلامی

بخش مهمی از حکمت و فلسفه اسلامی، حکمت عملی است. محور اصلی در کل اجزاء حکمت عملی اسلامی از اخلاق تا خانواده و تا سیاست، «عدالت» است. عقل فلسفی اسلامی ماده‌المواد سعادت انسان را در هویت فردی و اجتماعی تا سطح تمدنی«عدالت» می‌داند. فلسفه اسلامی مهم‌ترین تفاوت خود را با علوم انسانی غربی و سبک زندگی و زیست برآمده از آن‌ها را غفلت از عدالت می‌شمارد. اندیشه غربی (در نقطه فاخر خود) «آزادی» را محور همه سعادت‌های انسانی می‌داند و معتقد است اجرای حداکثری آزادی - جز آنچه را که به ابطال خود آزادی منجر شود - معیار تصحیح و اصلاح همه چیز از اقتصاد و مدیریت و سیاست و تا رشد در اخلاق و علم و حتی در رسیدن به عدالت است.

 

اما فلسفه اسلامی عدالت را محور همه سعادت‌های انسانی می‌شمارد و معتقد است پیشرفت و توسعه اخلاقی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی برآمده از عدالت حلال همه مشکلات و برآورنده واقعی و پایدار و عمیق آسایش و آرامش و رشد انسانی در ابعاد فردی و اجتماعی آن است؛ حتی آزادی برآمده از عدالت و منطبق بر موازین قسط و عدل نجات‌بخش انسان است. ما به دنبال آزادی، اقتصاد و پیشرفت و سیاست برآمده از عدالتیم نه به دنبال اقتصاد و سیاست و حتی عدالت برآمده از آزادی!

 

اینک به واقع درد امروز جامعه عظیم ایرانی با آن پیشینه بلند چیست؟ آیا به واقع درد امروز جامعه ما اقتصاد است؟! هیچ انسان واقع‌نگری نمی‌تواند منکر شود سطح زندگی عمومی جامعه ما در سالیان آغازین انقلاب ده‌ها برابر نازل‌تر از سطح زندگی عمومی جامعه امروز ما بوده است. اما چرا آستانه تحمل بسیاری از مردم ما تنزل کرده است؟! چرا بسیاری از پیشرفت‌های واقعی دیده نمی‌شوند؟! چرا موفقیت‌های مهم علمی، آموزشی، بهداشتی، درمانی، ورزشی، امنیتی، نظامی و حتی موفقیت های مهم در حوزه سیاست منطقه ای و بین المللی و حتی موفقیتهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دیده نمی‌شوند یا کمتر دیده می‌شوند؟!

 

تردیدی نیست که فشار جنگ روانی و تبلیغات به شدت مسموم دشمنان قسم خورده ملت ایران، تاثیر بسیار منفی‌ای به صورت مستقیم بر شماری از مردم ما و به صورت غیرمستقیم بر توده‌های وسیعی از جامعه وارد کرده و می‌کند، اما چرا گوش‌های بسیاری جذب چنان تبلیغاتی می‌شوند؟!

به گمان این قلم ام‌المصائب امروز جامعه ما کمبود عدالت است.

 

البته معلوم نیست جوامع دیگر در موضوع عدالت وضعیتی بهتر از ما داشته باشند لکن جامعه باهوش ایرانی همان جامعه بیداری است که بر پایه مبارزه با ظلم و بی‌عدالتی انقلاب کرده است، نظام فاسد و ظالم پادشاهی را از میان برده و در برابر بی‌عدالتی جهانی قد علم کرده است. این جامعه نمی‌داند چرا در برابر ظلم‌های آشکاری به مانند بانک آینده و ملل قاطعانه برخورد نمی‌شود و سال‌ها به آن‌ها فرصت چپاول داده می‌شود؟!

 

به این سخنان بسیار درست و عمیق رهبری در روز ١۴٠۴/١٠/١٣ توجه کنید:

«عدالت‌خواهی واجب‌ترین و جدی‌ترین نیاز کشور است و ما امروز بر خلاف شیعه (در طول تاریخ) هیچ بهانه ای برای پیگیری نکردن و اجرا نشدن عدالت نداریم؛ چرا که حکومت «جمهوری اسلامی و نظام علوی» است. گاهی ترس، گاهی تردید و ملاحظه رفاقت‌ها و گاهی ملاحظه دشمن، جلوی کار را می‌گیرد اما باید بدون ملاحظه بی مورد، به سمت عدالت و تقوا حرکت کرد»

ای کاش مقام معظم رهبری شعار سال جدید را پیگیری و اجرای عدالت دست‌کم در مصادیق آشکار و بزرگ آن قرار دهند.

 

البته مسأله عدالت فقط بگیر و ببندهای قوه قضائیه در مصادیق دانه‌درشت‌ها نیست؛ اما رهاسازی این مسائل توسط قوه عریض و طویل قضائیه نمادی از رهاشدگی مسأله عدالت در کل کشور است.

بدانیم که اگر مسأله عدالت به معنای وسیع کلمه در همه شؤون مقننه، اجرائیه و قضائیه جریان یابد، بسیاری از معضلات که پاسخ آن‌ها را در جاهای دیگر جستجو می‌کنیم خودبخود حل خواهند شد. از مشکلات اقتصادی تا امنیتی تا فرهنگی و اجتماعی به یکباره سیر نزولی خواهند یافت.

 

امروز اگر مطالبه دغدغه‌مندان انقلاب اسلامی و متدینان و فرهیختگان جامعه، اجرای تمام عیار همان فرمایش رهبری باشد و در حوزه‌ها و دانشگاه‌ها مطالبه‌ها و حتی تحصن‌ها در راستای عدالت‌خواهی صورت گیرد، نفس همین حرکت‌ها بسیاری از مشکلات جامعه را برطرف خواهد کرد و هرچند ممکن است در آغاز موجب سوءاستفاده‌های دشمن را فراهم آورد اما اگر دقیق شویم در نهایت دشمن را خلع سلاح خواهد کرد و سرمایه اجتماعی حکومت اسلامی را به شدت افزایش خواهد داد.

 

عدالت‌خواهی به سبک مبتذل و خلاف اسلام و اخلاق و بلکه خلاف خود عدالت و انصاف راه به جایی نمی‌برد و تنها موجب سوءاستفاده همان منفعت‌طلبان زالو صفت پشت پرده و دشمنان روی پرده خواهد شد و تنها سیاه‌نمایی‌ها را تشدید و امیدها را از میان می‌برد.

 

اما اگر بزرگان و فرهیختگان و دلسوزان حوزه و دانشگاه به میدان عدالت‌خواهی بیایند و به راهنمایی همین سخن رهبری، عدالت را مطالبه کنند همه چیز کشور راه درست خود را خواهد پیمود و اهداف بلند انقلاب تأمین خواهد شد. بدانیم اگر نظام ما از ناحیه اجرای عدالت (مثل نظام امیرمومنان علی علیه السلام) شکست بخورد بسی بهتر و با شکوه‌تر از آن است که در اجرای عدالت شکست بخورد.

 

به امید روزی که عدالت محور همه چیز باشد،‌ دانشگاه ها و حوزه مسائل فلسفی و علمی و حقوقی عدالت را بکاوند و همه قوانین و آیین نامه ها در همه بخشها عدالت را بنگارند و همه مجریان به عدالت اجرا کنند و قوه قضاییه با همه بر طبق عدالت رفتار کند و بی عدالتی ها را سر جای خود بنشاند. آن روز، روز حقیقی ملت ایران و شکست همه دشمنان این ملت است.

 

حجت الاسلام والمسلمین علی امینی نژاد