گزارشی از نشست «نقش رسانه‌های دشمن در تخریب ادراک عمومی»

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، نشست «نقش رسانه‌های دشمن در تخریب ادراک عمومی» همزمان با اغتشاشات اخیر در کشور از سلسله نشست‌های تخصصی با عنوان «نقش عملیات شناختی دشمن در اغتشاشات» روز دوشنبه در سالن شهید دهقانی خبرگزاری رسا با حضور جمعی از کارشناسان، پژوهشگران و فعالان فضای مجازی برگزار شد.

حجت‌الاسلام محمدمهدی محققی، مدیرعامل خبرگزاری رسا، در این نشست با اشاره به نبرد رسانه‌ای و روایی اخیر، پیام را به عنوان سلاحی قدرتمند معرفی کرد و گفت: در این نبرد، پیام به عنوان سلاح به کار گرفته می‌شود تا با استفاده از پیام های رسانه های به عنوان گلوله های جنگ شناختی برای ترساندن، یاس، تردیدافکنی، نافرمانی مدنی و قرار دادن متعرضان در برابر نظام استفاده کنند. نمونه موفق این راهبرد، جنگ شناختی داعش در سوریه است که در آن از پیام برای تحریک نیروهای تکفیری برای جنایت و خونریزی استفاده شد. در این مدل افرادی که پیام را دریافت می‌کنند به سمت اقدام تروریستی و عملیات ضد بشری دست می‌زنند.

الگوی دشمن در اغتشاشات اخیر

وی تاکید کرد که این الگو در تحقیقات داخلی نیز مورد بررسی قرار گرفته و الگوی داعش در آن برای تأثیرگذاری، تغییر یا تخریب ادراک، فهم و تصمیم گیری جمعیت هدف صورت بندی شده است.

حجت الاسلام محققی با بیان اینکه در اغتشاشات اخیر نیز سرویس های جاسوسی صهیونیستی و دشمن تلاش کردند از این الگو در ایران اقتباس کنند، افزود: در آغاز تمرکز اصلی بر استفاده از پیام به مثابه سلاح بود. اما در آستانه اغتشاشات، توسط مزدوران استیجاری و تروریست های شبکه‌ای، آموزش دیده و لیدرهای مجهز به امکانات ارتباطی پیشرفته استفاده شد که این موضوع به وضوح از طریق روشنگری‌های صداوسیما و مشاهدات میدانی آشکار شد.

مدیرعامل خبرگزاری رسا با تشریح مراحل این راهبرد، گفت: در جنگ فیزیکی ابتدا سنگر فرماندهی و نقاط حساس هدف قرار می‌گیرند، اما در جنگ شناختی مهم ترین اهداف شناختی مورد توجه قرار می‌گیرند. در اغتشاشات اخیر مساجد، حسینیه‌ها و مراکز تبلیغی نظام به عنوان اهداف تروریست ها شناخته شدند که نشانه اهمیت این مراکز در تبیین و تقویت ایمان و باورهای مردم است.

حجت الاسلام محققی ضمن اشاره به الگوی اقدام شناختی و بازنمایی واقعیت طراحی شده در اندیشکده های دشمن، افزود: هدف دشمن دستکاری شناختی بود. این پیشرفته ترین سطح است. آنها سعی می کنند فرآیندهای فکری مخاطب را تحت کنترل بگیرند؛ یعنی به چه فکر کند و چگونه فکر کند را دیکته می کنند. این کار با ایجاد سردرگمی، انتشار گسترده اطلاعات متناقض و تخلیه شناختی مخاطب انجام و تولید نفرت از مسئولان نظام و نیروهای مدافع امنیت می شود.

وی افزود: هدف دیگر دشمن تغییر احساسات و گرایشات معترضان از طریق بازنمایی واقعیت بود. اما با تلاش رسانه ملی، حقیقت جنایات و سفاکی تروریست های شبکه ای و لیدرهای مزدور دشمن آشکار و روایت واقعی از تفکیک بین معترض، اغتشاشگر و تروریست که افکار عمومی به دنبال آن هستند، نمایان شد. روایت واقعی، حمایت گسترده مردمی از نظام با حضور میلیونی امروز مردم در صحنه دفاع از انقلاب اسلامی است.

هیچ رهبری در دنیا فرهیخته تر، عالم تر، دلسوزتر و سزاوارتر از حضرت آیت الله خامنه ای پیدا نمی شود

مدیر عامل خبرگزاری رسا با تجلیل از شهیدان حافظ امنیت از فراجا و بسیج و مردم انقلابی گفت: بر پایه قواعد فقهی و اصول حقوقی، رسانه های معاند و تحریک کنندگان و تشویش کنندگان به اغتشاش و تروریسم و حامیان آنان، زمینه ساز، شریک و مسبب خسارات گسترده مالی به بیت المال و اموال عمومی و خصوصی و نیز شهادت مدافعان امنیت هستند و از مدعی العموم، دادستان، قوه قضاییه و دستگاه اطلاعاتی و امنیتی درخواست رسیدگی، برخورد قانونی و محاکمه و مجازات آنان را داریم.

وی در پایان خطاب به جوانان معترض گفت: این را بدانید که در میان سران کشورهای جهان، هیچ رهبری فرهیخته تر، عالم تر، دلسوزتر و سزاوارتر از رهبر انقلاب اسلامی نخواهید یافت.

بحران ادراک عمومی ناشی از نابرابری روایت‌های داخلی و خارجی است

در ادامه حجت‌الاسلام عبدالله جلالی، مدیر گروه تربیت خانواده و سبک زندگی اداره کل پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما به بحران‌های ادراک عمومی در جامعه اشاره کرد و گفت: یکی از بحران‌های اصلی در رسانه‌های داخلی، عدم انسجام در روایت حوادث ملی است. امروز بسیاری از درک ما درگرو روایت است.

وی افزود: اهمیت روایت به این برمی‌گردد که هر جایی که می‌رویم با روایت برخورد می‌کنیم که مثل زندگی جاری است. انبوهی از اطلاعات به سوی ما سرازیر می‌شود. در این زمان جبهه الحاد با جبهه حق تقابل دارد و دشمن به دنبال روایت منسجم برای غلبه بر جبهه حق است.

حجت الاسلام جلالی تأکید کرد: ما نیاز اولیه دکترین روایت خودی در عرصه رسانه‌های داخلی داریم، رهبر معظم انقلاب سر خط خبرها را مشخص می‌کنند ولی فرماندهی واحد لازم است. بهترین راهکار انسجام روایت‌سازی خود با همکاری رسانه‌های همسو در روایت است.

وی ادامه داد: جنگ سه ضلع دارد، جنگ نظامی، جنگ اطلاعاتی و جنگ سوم، جنگ شناختی که هدف آن مدیریت احساسات و افکار است و ساختار معنایی جامعه را تغییر می‌دهد. در این جنگ با سه بحران روبه‌رو هستیم: بحران آینده‌نگری، بحران روایت و بحران معنا.

وی بحران آینده‌نگری را ناشی از گرانی و نوسانات ارز دانست و گفت: این امر افق زندگی مردم را تیره کرده و پیامد سرمایه اجتماعی و کاهش تصمیم‌گیری راهبردی مسئولین را دارد. باید وضعیت روشنی از امنیت بازار وجود داشته باشد.

حجت الاسلام جلالی در مورد بحران روایت، گفت: در مورد اینکه چه می‌گذرد و چه خبر است؟ رسانه‌ها باید روایت منسجمی ارائه دهند. در غیر این صورت میدان بی‌اعتباری و حکومت روایت دشمن حاکم می‌شود و بی‌ثباتی و نگرانی ایجاد می‌شود. خوشبختانه با قطع اینترنت روایت‌های موازی دشمن قطع شد و یارگیری دشمنان کاهش یافت.

وی در مورد بحران معنا افزود: این معنا که راجب چرایی رخداد است و باید با مردم در مورد شرایط جامعه صحبت کرد.

حجت الاسلام جلالی تأکید کرد: هر فرد باید بداند که چگونه ایفای نقش کند. دولت باید با مردم گفت‌وگو کند و در رسانه‌های حوزوی نیز می‌تواند همگرایی ایجاد شود و باید روایت توانمندی‌های مردم پایه گفته شود.

بحران فضای مجازی نیازمند بازنگری استراتژی‌ها و برنامه‌ریزی دقیق است 

حجت‌الاسلام محمدمهدی چگینی، مدیر مرکز تعاملات پژوهشگاه فضای مجازی نیز در ادامه نشست به تشریح ابعاد مختلف بحران فضای مجازی در ایران و ارائه راهکارهای پیشنهادی برای مقابله با آن پرداخت.

حجت‌الاسلام چگینی با اشاره به وضعیت فعلی زیست مجازی ایرانیان، گفت: فقط تعداد محدودی از کاربران فضای مجازی در حال حاضر در حوزه تولید محتوا فعالیت می‌کنند. متأسفانه بخش عمده‌ای از محتوایی که مورد مصرف قرار می‌گیرد از منابعی با دیدگاه‌ها و رویکردهای متفاوت ارائه می‌شود که این موضوع، نیازمند بررسی و تحلیل دقیق‌تر است.

وی با تأکید بر اهمیت سیاست‌گذاری‌های کلان در این حوزه، افزود: سیاست‌گذاری فعلی با جابجایی بخش زیادی از افراد مذهبی و سنتی به پلتفرم‌هایی داخلی در واقع باعث جدایی این قشر از فضای رسانه‌ای گسترده‌تر شده است. این جدایی فرصتی را برای انتشار محتواهای غیررسمی و گاهی مغایر با ارزش‌های انقلاب اسلامی فراهم آورده است.

مدیر مرکز تعاملات پژوهشگاه فضای مجازی، فیلترینگ را به عنوان یک راهکار واحد و جامع برای حل مشکلات فضای مجازی رد کرد و گفت: فیلترینگ به تنهایی کافی نیست و نمی‌تواند ریشه‌های اصلی بحران را از بین ببرد. باید با طراحی مناسب فضای مجازی، تقویت زیرساخت‌های امنیتی و رفع آسیب‌پذیری‌ها به دنبال ایجاد یک فضای سالم و ایمن برای کاربران بود.

حجت‌الاسلام چگینی در ادامه دسترسی دشمن به افکار عمومی و تاثیرگذاری بر جوانان را یک چالش جدی دانست و تأکید کرد: دشمن با بهره‌گیری از ظرفیت‌های مختلف در حال تلاش برای تضعیف روحیه انقلاب اسلامی و ایجاد شکاف در جامعه است. عده‌ای از جوانان تنها به اطلاعات منابع خارجی وابسته هستند و ارتباط مناسبی با رسانه‌های داخلی ندارند. این وضعیت نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و هدفمند برای استفاده از رسانه‌های داخلی و ارائه محتوای جذاب و متناسب با نیازهای آنان است.

وی با اشاره به فعالیت‌های گسترده دشمن در فضای مجازی، افزود: دشمن با استفاده از تاکتیک‌های مختلف، از جمله انتشار اخبار جعلی، ترویج محتوای منفی و تحریک احساسات در تلاش است تا افکار عمومی را به سمت خود سوق دهد.

حجت‌الاسلام چگینی در بخش پایانی سخنان خود بر ضرورت بازنگری جدی در استراتژی‌های دشمن برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی تأکید کرد و گفت: برای مقابله با این چالش، حاکمیت باید برای شرایط عادی (عدم قطع اینترنت) برنامه‌ریزی کند و از ظرفیت‌های مختلف برای تقویت امنیت سایبری، مقابله با محتوای مخرب و ترویج ارزش‌های انقلاب اسلامی در فضای مجازی استفاده کند. تنوع‌بخشی به منابع اطلاعاتی و تقویت ارتباط با جوانان از اهمیت بالایی برخوردار است.

وی افزود: نباید از این موضوع غافل شد که دشمن در حال به کارگیری تاکتیک‌های جدید و نوظهور در فضای مجازی است و باید با سرعت و دقت به این تحولات پاسخ داد.

جنگ روانی و عملیات دشمن علیه ایران پیچیده و چند لایه است

در ادامه نشست دکتر محمودرضا کبیری یگانه استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل رسانه ای با بیان آمار و اطلاعاتی از اغتشاشات تروریستی اخیر و کانون های درگیری و تخریب، جنگ روانی و عملیاتی دشمن علیه نظام اسلامی و ملت ایران را پیچیده، همه جانبه و چند لایه توصیف کرد.

این فعال و کارشناس ارشد رسانه همچنین بر مواجه آفندی با عملیات رسانه ای دشمن تاکید کرد.

دکتر کبیری یگانه همچنین جزئیاتی از راه اندازی خوشه های خشم و جوخه های ترور، تخریب و غارت در اغتشاشات تروریستی اخیر بیان و تصریح کرد: ملت ایران کمتر با چنین صحنه های از خشونت و کشتار مواجه شده که حقیقتا ما از بیان آن نیز معذوریم.

 دکتر کبیری یگانه همچنین با تجلیل از نقش آفرینی حوزویان، علما و نخبگان حوزوی در روشنگری و مقابله با جنگ ادراکی و شناختی دشمن، خواستار تداوم این رسالت و نقش برای مقابله با جنگ پیچیده دشمنان شد.

تقویت سواد رسانه‌ای، عامل مقاومت در برابر جنگ رسانه‌ای دشمن

دکتر کمال اکبری، رئیس دانشکده دین و رسانه، در ادامه نشست با تشریح جزئیات رویکرد خصمانه رسانه‌های دشمن بر ضرورت تقویت سواد رسانه‌ای و روایت‌سازی فعال در فضای مجازی تأکید کرد.

اکبری با اشاره به استراتژی‌های دشمن در حوزه رسانه، بیان کرد: دشمن با بهره‌گیری از شبکه‌های ماهواره‌ای گسترده و رویکردی خصمانه به دنبال ایجاد بحران در جامعه ایران و تضعیف جایگاه نظام است. این استراتژی به ویژه در حوزه فرهنگی و اجتماعی نمود بیشتری یافته و با بهره‌گیری از بی‌نظمی‌های پراکنده، سعی در گسترش روایت‌های منفی و ایجاد ناامنی روانی در میان مردم دارد.

وی تاکید کرد: دشمن در جنگ 12 روزه نتوانست به اهداف خود دست یابد و اکنون احتمالاً به دنبال بهره‌برداری از نیروهای خفته و گسترش ناآرامی‌ها از طریق فضای مجازی و رسانه‌های معاند است. 

اکبری با اشاره به نقش مهم رسانه‌های دشمن در تأثیرگذاری بر افکار عمومی، گفت: رسانه‌های دشمن به طور مداوم در حال تلاش برای القای تصویری منفی از جمهوری اسلامی و نشان دادن ناکارآمدی نظام هستند. آنها با بهره‌گیری از اطلاعات نادرست، اخبار جعلی و روایت‌های تحریف‌شده به دنبال ایجاد شک و تردید در میان مردم و تضعیف اعتماد آنان به نهادهای حکومتی هستند.

رئیس دانشکده دین و رسانه با انتقاد از عملکرد برخی رسانه در ارائه گزارش‌های خبری، خواستار توجه بیشتر به دقت، سرعت و جامعیت در اطلاع‌رسانی شد. 

وی با تأکید بر لزوم اجتناب از روایت‌های ناقص و ارائه یک تصویر کامل و متعادل از وقایع، افزود: صدا و سیما باید با ارائه گزارش‌های دقیق و مستند به مقابله با روایت‌های تحریف‌شده دشمن بپردازد و در این راستا از ظرفیت‌های رسانه‌ای خود به بهترین نحو استفاده کند.

اکبری با تأکید بر اهمیت زبان و لحن در ارائه پیام‌های رسانه‌ای، گفت: در تعامل با مردم، مسئولین باید از زبان ساده، صریح و همدلانه استفاده کنند و از صحبت از موضع ضعف و ناامیدی اجتناب کنند.

وی همچنین بر اهمیت مدیریت افکار عمومی و توجه به نسل جوان و استفاده از کانال‌های ارتباطی مناسب تأکید کرد. 

اکبری با اشاره به نقش مهم شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های نوظهور در شکل‌گیری افکار عمومی، گفت: دشمن به خوبی از این کانال‌ها برای گسترش روایت‌های منفی و ایجاد شک و تردید در میان مردم استفاده می‌کند. بنابراین لازم است که دولت و نهادهای ذیربط با همکاری فعالان رسانه‌ای و متخصصان حوزه دین و رسانه، به تقویت دیپلماسی رسانه‌ای و مقابله با جریان‌های معاند بپردازند.

اکبری در پایان با اشاره به اهمیت تقویت سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی در میان مردم، گفت: مردم باید با ارتقای سواد رسانه‌ای و تفکر انتقادی بتوانند اخبار و اطلاعات را به درستی تحلیل کرده و از روایت‌های تحریف‌شده دشمن در امان بمانند. در این راستا لازم است که آموزش‌های رسانه‌ای در مدارس و دانشگاه‌ها تقویت شده و مردم در مورد خطرات اطلاعات نادرست و اخبار جعلی آگاه شوند.

راهپیمایی عظیم مردم؛ نمادی از تحقق وعده‌های الهی و رمز پیروزی در جنگ روایت‌

در ادامه این نشست حجت‌الاسلام محمدرضا غریبی، دبیر گروه اجتماعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی، به اهمیت حضور گسترده مردم در راهپیمایی‌ها، تحقق وعده‌های پیامبر اکرم (ص) به سلمان فارسی و نقش فضای مجازی در جنگ ایدئولوژیک اشاره کرد.

حجت‌الاسلام غریبی با بیان اینکه حضور مردم در راهپیمایی‌ها نماد مقاومت و وفاداری است، گفت: حضور گسترده مردم در راهپیمایی‌ها جای تقدیر است و نشان‌دهنده تحقق وعده‌های پیامبر اکرم (ص) به سلمان فارسی است. این حضور نشان‌دهنده یک ملت است که در مسیر ایمان و انقلاب خود را به خداوند متعال سپرده و به دنبال تحقق اهداف اسلامی است.

وی ادامه داد: ایران تنها کشوری است که حاکمیت اهل بیت (ع) در آن وجود دارد و امنیت ملی ما با وجود دشمنی‌ها اهمیت دارد. امنیت در این کشور نه تنها بستگی به قدرت نظامی دارد بلکه به ایمان، یکپارچگی و وفاداری مردم به ارزش‌های اسلامی و انقلابی وابسته است.

حجت الاسلام غریبی با تأکید بر اهمیت قرائت و تبیین قرآن، افزود: در درجه اول قرائت قرآن و سپس تبیین آن ضروری است تا از گرفتار شدن به اجتهاد در برابر نص جلوگیری شود. قرائت بدون تبیین کافی نیست و باید با تفسیر و تحلیل صحیح همراه باشد.

وی ادامه داد: روایت اول نقش محوری دارد. روایتی که مبنای تبیین قرار می‌گیرد اکنون در دسترس نیست. این امر باعث می‌شود که بدنه محققان در فضای ادراک عمومی، توانایی ایجاد گفتمان اسلامی را از دست بدهند. اگر ما به عنوان کسانی که دغدغه این کار را داریم در این فضا عقب نیفتیم می‌توانیم گفتمانی اسلامی و ایمانی ایجاد کنیم.

حجت الاسلام غریبی تصریح کرد: دشمنان نیز به بازنمایی روایت‌ها و تولید ایدئولوژی‌های مغایر با ارزش‌های اسلامی برنامه‌ریزی می‌کنند. در این جنگ روایت‌ها، فضای مجازی به عنوان میدان اصلی رقابت شده است. اگر ما در این فضا عقب نیفتیم، می‌توانیم با افرادی که روایت‌سازی می‌کنند همگام شویم و ادراک عمومی را در جهت اسلام و ایمان تغییر دهیم.

وی در پایان گفت: با توجه به بستر فضای مجازی امیدواریم که مردم با اراده الهی به پیروزی نهایی دست یابند. این پیروزی نه تنها برای ایران بلکه برای تمام جهان اسلام مهم است. ما باید با ایمان، دانش و تفکر در این جنگ ایدئولوژیک پیروز شویم.