رسانهها در خط مقدم جنگ نرم؛سلبریتی؛ ابزار قدرت یا عنصر تزیینی؟
مهدی امینی، فیلمساز و مستندساز، در گفتوگو با خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، به تبیین نقش رسانهها و سلبریتیها در آگاهیبخشی عمومی، تقویت هویت ملی و حفظ انسجام اجتماعی پرداخت و با تأکید بر ضرورت «بازنگری همگانی»، رسانه را عنصری هویتی و نه تزیینی دانست.
امینی با توجه به نقش و وظایف رسانهها در آگاهیرسانی و تقویت هویت ملی، گفت: اگر بخواهم با یک مثال روشن صحبت کنم، در جنگ سخت وقتی نیروی رزمی در خط مقدم حضور نداشته باشد، دشمن بهراحتی پیشروی میکند و شکست قطعی است. در جنگ نرم هم دقیقاً همین وضعیت وجود دارد؛ اگر اصحاب رسانه و دیدهبانان رسانهای در خط مقدم نباشند، آن جنگ از دست میرود. رسانه در این میدان نقشی حیاتی دارد و بدون تعارف، بسیاری از چالشهایی که امروز با آن مواجه شدهایم، ریشه در همین حوزه دارد.
وی افزود: هر جا رسانه توانسته بهدرستی نقش دیدهبان را ایفا کند، جامعه از بحران عبور کرده، اما هر جا این نقش تضعیف شده، با بحرانهای جدی روبهرو شدهایم. نمونه آن را هم در جنگ دوازدهروزه و هم در وقایع اخیر مشاهده کردیم.
نگاه مسئولان به رسانه
این مستندساز با انتقاد از نگاه تزیینی به رسانه تصریح کرد: متأسفانه در نگاه برخی مسئولان، رسانه یک امر زینتی است؛ چیزی شبیه چاشنی یا دسر که اگر هم نباشد، مسئله مهمی تلقی نمیشود. در حالی که رسانه خودش یک «هویت» است و باید از سوی حاکمیت و مدیران بهعنوان یک ضرورت پذیرفته شود. تا زمانی که این نگاه اصلاح نشود، ما از همین نقطهها ضربه خواهیم خورد.
امینی در مورد سلبریتیها و اینکه آنها چه نقشی در تقویت هویت ملی میتوانند ایفا کنند، گفت: سلبریتیها در واقع بخشی از رسانه هستند و تفاوت ماهوی با آن ندارند. بسیاری از آنها خودشان رسانهاند. انتظار از سلبریتیها طبیعی است، چراکه با حمایت حاکمیت و با سرمایه اجتماعی و حتی بیتالمال همین مردم به این جایگاه رسیدهاند.
وی ادامه داد: نکتهای که معمولاً مغفول میماند، نوع ارتباط حاکمیت با سلبریتیها است. سلبریتیها هم جزو اصحاب رسانهاند و باید بهعنوان یک هویت اجتماعی با آنها تعامل شود؛ از گفتوگوهای ساده و صمیمی گرفته تا دیالوگهای جدی. اگر این ارتباط قطع نشود، در بحرانها همین سلبریتیها میتوانند به کمک نظام و جامعه بیایند، اما وقتی رابطه قطع میشود، احساس تعلق و مسئولیت هم کمرنگ خواهد شد و اینجاست که بحرانزایی شکل میگیرد.
راه برونرفت از تکرار بحرانها
این فیلمساز با تأکید بر ضرورت بازنگری همهجانبه اظهار داشت: به نظر من ما نیاز به یک بازنگری جدی داریم؛ همانطور که بعد از وقوع یک سیل، همه بررسی میکنند که آیا حاشیه رودخانه مناسب بوده یا نیاز به سدسازی وجود دارد، در مسائل اجتماعی و رسانهای هم باید بازنگری صورت بگیرد. این بازنگری فقط مختص سلبریتیها یا رسانهها نیست؛ حاکمیت، اصحاب رسانه و سلبریتیها همگی باید در این فرآیند سهیم باشند.
امینی افزود: تا زمانی که این بازنگری در همه طیفها اتفاق نیفتد، همیشه رخنههایی باقی میماند که در بزنگاههای بعدی دوباره از همان نقاط ضربه میخوریم. اگر هدف حفظ سرمایه عظیم انسجام ملی است، همه باید سهم خود را بپذیرند.
وی در پایان گفت: به نظر من الگوی اصلی، حضور و انسجام مردم است. مردمی که با وجود همه مشکلات، کنار هم ایستادهاند و اتحادشان را حفظ کردهاند. این حضور هم برای سلبریتیها خطدهی است، هم برای اصحاب رسانه و هم برای مسئولان. اگر با همین الگو جلو برویم، انشاءالله شاهد تکرار بحرانها نخواهیم بود.