صحیفه سجادیه؛ مدرسهای برای تربیت انسان الهی
به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، در روزگاری که تربیت انسان متعادل، دغدغهی مشترک اندیشمندان و مصلحان است، بازخوانی گنجینههایی چون صحیفه سجادیه میتواند چراغی در مسیر تربیت دینی و انسانی ما باشد. این کتاب آسمانیمآب، نهفقط مجموعهای از نیایشها، بلکه مکتبی جامع در پرورش جان، اخلاق و اندیشه به شمار میآید و از افتخارات مکتب تشیع است.
امام راحل در وصیتنامه الهی خود می فرماید:«ما مفتخریم که ادعیه حیاتبخش که او را «قرآن صاعد» میخوانند از ائمه معصومین ما است. ما به «مناجات شعبانیه» امامان و «دعای عرفات» حسین بن علی ـ علیهماالسلام ـ و «صحیفه سجادیه» این زبور آل محمد و «صحیفه فاطمیه» که کتاب الهام شده از جانب خداوند تعالی به زهرای مرضیه است از ما است».
دعای تربیت، نه صرف نیایش
ادعیهی امام زینالعابدین علیهالسلام، در سطحی فراتر از طلب حاجات دنیوی قرار دارند. امام سجاد در شرایطی که جامعه اسلامی از فضایل اخلاقی فاصله گرفته و معرفت دینی کمرنگ شده بود، با زبانی معنوی و عاطفی، آموزههای تربیتی را در قالب دعا به مردم منتقل کرد. بدینسان دعا به رسانهای برای آموزش و تزکیه تبدیل شد.
محورهای تربیتی صحیفه سجادیه
تربیت اخلاقی: دعاهایی چون مکارمالاخلاق، طرحی جامع از اصلاح درون، کنترل خشم، مهار حرص، و آراستگی به فضایل انسانی است.
تربیت اجتماعی: امام در دعاهای مربوط به همسایگان، کارگزاران، مرزبانان و نیازمندان، اصول عدالت اجتماعی، تعاون و مسئولیتپذیری را میآموزد.
تربیت عبادی و معنوی: مناجاتهای امام، روح بندگی و حضور قلب در نماز و ارتباط عاشقانه با خداوند را پرورش میدهد.
تربیت عقلانی: گزارههای صحیفه دعوت به تفکر، شناخت و خودآگاهی است؛ خودشناسى بهترين راه براى خدا شناسى است، که تحقق این مهم و آگاهى از صفات جلال و جمال حق، قويترين عامل براى پرورش ملكات اخلاقى و كمالات انسانى است.
هنر تربیت از راه دل
راز ماندگاری صحیفه در این است که امام سجاد علیه السلام، معارف را با لطافت احساس و سوز نیایش درهم آمیخت. در نتیجه، مخاطب صرفاً آموزش نمیبیند، بلکه تأثر و تحول درونی را تجربه میکند. این گونه تربیت، از الزام بیرونی فراتر میرود و مسیر محبت و معرفت درونی را میگشاید.
پیام امروز صحیفه
در عصر رسانه و شتابزدگی، صحیفه یادآور این حقیقت است که تربیت مؤثر، تنها در فضای خطاب از دل به دل است. بازگشت به ادبیات دعا، احیای فرهنگ گفتوگوی عاشقانهی بنده با خدا و بازخوانی این میراث میتواند نظام تربیتی ما را از سطح آموزش رفتاری به عمق تحول روحی پیوند دهد.