باورهای غلط رایج در خصوص تأثیر سن بر باروری از عوامل سقط جنین
به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، دکتر زهرا طاولی، رئیس اداره سلامت مادران وزارت بهداشت، در اختتامیه همایش بین المللی «تحلیلهای اخلاقی حامیان جنین» که در مرکز همایش های غدیربرگزار شد ابراز داشت: به عنوان متخصص زنان و فلوشیپ پریناتولوژی در زمینه سقط جنین، اقداماتی را در سطح وزارت بهداشت آغاز کردهایم که مبنای آن تغییر رویکرد از صرفاً سلامت مادران به موضوع حفظ حیات جنین بود. با ورود ما به اداره، تکلیف جدیدی اضافه شد. مسئله این است که اگرچه عبارت عسر و حرج به ظاهر تمام موارد را شامل میشود، اما طبق فتاوی و استفتائات مراجع عظام تقلید و قوانین کشور، اثبات آن به این سادگی نیست. در گذشته، پروسه به گونهای بود که افراد برای غربالگری هدایت میشدند و سپس بدون مشاوره کافی به پزشکی قانونی ارجاع داده میشدند، اما بسیاری از مادران به دلیل عدم اجازه شرعی مراجع خود، از سقط منصرف میشدند. اثبات عسر و حرج از نظر فقهی دشوار است و طبق قانون، این امر به قاضی ارجاع داده شده است.
رئیس اداره سلامت مادران وزارت بهداشت با اشاره به دلایل مادران برای سقط جنین، خاطر نشان کرد: نکته مهم دیگر، تفاوت میان سقط درمانی و سقط انتخابی است. در سقط انتخابی، جنین سالم است و مادر به دلایلی همچون شرایط نامناسب یا فشارهای روانی اطرافیان، تصمیم به پایان بارداری میگیرد. مقام معظم رهبری نیز در سخنرانیهای خود به مسئولین نظام تأکید کردهاند که اگر آماری از سقطهای جنین وجود دارد، مسئولان دولتی باید پیگیری کنند.
وی اقدامات صورت گرفته برای مقابله با این پدیده را برشمرده وافزود: کارگروه پیشگیری از سقط عمدی جنین طبق ماده ۵۶ قانون در سطح وزارت بهداشت و به موازات آن در تمام دانشگاههای علوم پزشکی تشکیل شد. اقدامات ما شامل جنبههای نظارتی بر مطبها و داروخانهها، گزارش تخلفات، همکاری با گروههای مردمی و انجام پژوهشهای کشوری بوده است. همچنین با همکاری حاج آقای حاجیکاظم، «بسته حفظ حیات جنین» تهیه و ابلاغ شد که همکاران بهداشت و نیروهای مردمی میتوانند از آن استفاده کنند. آموزشهای فراگیر دانشگاهی و تخصصی از شهریور ۱۴۰۳ آغاز شد و دورههایی برای هادیان زندگی، مدیران و کارشناسان اجرایی برگزار گردید.
طاولی بازدارندگی احکام قضایی برای قانون شکنان را موثر دانست و اظهار داشت: در خصوص برخورد قانونی، سامانه ۱۹۰ برای گزارش مراکزی که سقط عمدی انجام میدهند فعال است و واحدهای نظارتی آموزشهای لازم را برای طرح دعاوی دریافت کردهاند. خوشبختانه دادستان محترم کل کشور ابلاغیهای به قضات ارسال داشت که بر اساس آن، حتی در صورت عدم انجام سقط (در مواردی که اقدامات مقدماتی صورت گرفته)، احکام بازدارنده صادر شود. با این حال، آمار احکام صادره در سال ۱۴۰۳ نشان میدهد که از ۷۷ مورد گزارش شده، تنها به یک نفر حبس تعزیری، یک نفر محرومیت از مطب و یک نفر جزای نقدی (که بازدارنده نبود) تعلق گرفته است. این وضعیت که گاهی منجر به پلمپ و سپس فک پلمپ مراکز درمانی برای سقط میشود، نمیتواند موجب بازدارندگی را شود.
وی روند سقط جنین را کاهشی توصیف کرد و ابراز داشت: در خصوص آمار سقط، مطالعات نشاندهنده کاهش نسبی است. اگرچه تعداد مطلق سقطها از حدود ۴۹۰ هزار مورد در سال ۱۳۹۸ به ۲۵۴ هزار مورد در سال ۱۴۰۲ کاهش یافته است، اما با توجه به کاهش آمار زایمان، باید نسبت سقط به کل بارداریها را ملاک قرار دهیم که این نسبت از ۲۶ درصد به ۱۴ درصد رسیده است. این موفقیت حاصل تلاشهای فرهنگی و فعالیتهای فردی شما عزیزان است.
رئیس اداره سلامت مادران وزارت بهداشت، با ریشه یابی علل سقط ابراز داشت: «نخواستن فرزند بیشتر» و «بد موقع بودن بارداری» از دلایل اصلی هستند. متأسفانه باورهای غلطی در جامعه وجود دارد که باید با آنها مقابله کرد: 1. باور غلط درباره فاصله سن ازدواج تا بارداری: بسیاری تصور میکنند باید چند سال صبر کنند، در حالی که باروری پس از ۳۰ سالگی به شدت کاهش مییابد. تأخیر در بارداری میتواند منجر به چالشهای فرزندآوری شود.۲. باور غلط درباره خطرات بارداری بالای ۳۵ و ۴۰ سال: منابع علمی معتبر نشان میدهند که در کشورهای اروپایی و آمریکا، بارداری در سنین بالای ۴۰ سال تا ۷۰ درصد افزایش یافته و منعی برای آن وجود ندارد. مطالعات حتی نشان میدهند که بارداری در سنین بالاتر میتواند با افزایش طول عمر، بهبود عملکرد شناختی مادر (به دلیل افزایش استروژن)، رشد بهتر زبان و کاهش مشکلات رفتاری در کودکان مرتبط باشد. همچنین فرزندان مادران مسنتر در سوئد قد بلندتر، سالمتر و باهوشتر ارزیابی شدهاند.۳. باور غلط درباره فاصله بین فرزندان: قبلاً گفته میشد فاصله باید ۳ تا ۵ سال باشد، اما مطالعات جدید نشان میدهند فاصله ۱۸ تا ۲۳ ماه برای مادر و نوزاد ایمنتر است. حتی فاصله کمتر اگر اتفاق بیفتد، لزوماً دلیل موجهی برای سقط نیست و عوارضی را که تصور میشود ایجاد نمیکند.
وی بارداری در سنین بالاتر را نیازمند مراقبت بیشتر دانست و افزود: بنابراین، برای مادری که در سن بالا باردار شده، باید با استفاده از منابع علمی، مزایای این بارداری را تبیین کرد و از ترساندن او خودداری نمود. البته عوارض سقط جنین (هم کوتاهمدت و هم بلندمدت) شامل خونریزی شدید، عفونت، آسیب به رحم، ناباروری ثانویه، و عوارض روانی مانند افسردگی، اضطراب، احساس گناه و اختلالات خواب است که باید به مادران گوشزد شود.
طاولی در پایان، با ارائه پیشنهاداتی ابراز داشت: از کار هایی که در این زمینه میتوان به عنوان پیشنهاد ذکر کرد عبارت است از: آموزش ویژه قضات محترم و راهاندازی شعب ویژه برای برخورد با متخلفین، اجرایی شدن ماده ۵۹ قانون برای ساماندهی فضای مجازی و پیشگیری از تبلیغ سقط، همکاری سازمان صدا و سیما برای فرهنگسازی و تقبیح سقط عمدی، فرهنگسازی در مدارس متوسطه، تقویت نیروهای مردمی انصراف از سقط بر اساس مبانی فقهی، علمی و روانشناسی، تبیین منزلت جنین از زمان لقاح در کلاسهای آموزشی حوزههای علمیه و اصلاح باورهای غلط مبلغین دینی، تبیین فرزندآوری به عنوان یکی از مهمترین مجاهدتهای زنانه.