هماهنگی بیسابقه نهادهای حوزوی برای امر تبلیغ/طراحی نقشه راه صدساله حوزههای علمیه
به گزارش سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، آیتالله علیرضا اعرافی در یازدهمین جلسه ایدهپردازی در اجرای پیام مقام معظم رهبری ویژه هماندیشی جمعی از اساتید رشته تبلیغ با موضوع «حوزه پیشرو، رشتههای تبلیغ و بلاغ مبین» که در نمازخانه ساختمان کریمه اهلبیت علیهمالسلام مدرسه معصومیه قم برگزار شد، با تشکر از معاونت آموزش حوزههای علمیه، گفت: از دستاندرکاران برگزاری این نشستها و کمیسیونهای تخصصی سپاسگزارم که نتایج این جلسات در بازنگری و طراحیهای آینده مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
مدیر حوزههای علمیه اظهار کرد: مدیریت حوزه در این دوره، مسیری را با کامیابیها و ناکامیهایی پشت سر گذاشته است. این مسیر بر پایه خدمات همکاران و دادههای جمعآوری شده از مطالعات میدانی، آسیبشناسیها و نظرات مراجع تقلید و مقام معظم رهبری طراحی شده است.
وی افزود: در سالهای ابتدایی، بر اساس مکاتبات و طرحهای آمایشی در سطح کشور، دادههایی از حدود ده شاخه مطالعاتی گردآوری و بهتدریج تکمیل شد که مبنای حرکت آینده حوزه قرار گرفته است، ضمن آنکه کارهای روزمره و جاری حوزه نیز تداوم دارد.
تدوین «منظومه اسناد پایه و راهبردی» برای نخستینبار
آیت الله اعرافی با اشاره به اقدامات انجامشده در نظام برنامهریزی حوزههای علمیه، از تدوین «منظومه اسناد پایه و راهبردی» برای نخستینبار در تاریخ حوزه خبر داد و با بیان اینکه مجموعهای از مطالبات مقام معظم رهبری در قالب بیش از ۳۰۰ نکته جمعآوری و دستهبندی شده است، گفت: این موارد بدون تعصب و با دقت، در قالب کتابچهای تنظیم شد که مشخص میکند هرکدام از مطالبات محقق شده، در دست اقدام یا نیازمند پیگیری بیشتر است.
وی افزود: بانک ایدهها تشکیل شده که حتی طرحهای غیرعملی نیز در آن جمعآوری و تنقیح میشود. بر پایه این دادهها، مجموعهای از اسناد حوزه تهیه شد که هرچند ممکن است درباره میزان اثرگذاری آن نظرات متفاوت باشد، اما پایهای ضروری برای حوزه محسوب میشود.
مدیر حوزههای علمیه با اعلام اینکه «برای اولین بار حوزه از منظومه اسناد پایه و راهبردی برخوردار شده است»، تشریح کرد: این اسناد شامل چشمانداز، منشور و پانزده نظام جامع است که مبنای برنامهریزیهای آتی قرار گرفته است.
وی با اشاره به پایانیافتن نخستین برنامه پنجساله مدیریت حوزه، گفت: امسال سال آخر این برنامه است و پرونده آن بسته میشود. هماکنون برنامه پنجساله دوم در حال آمادهسازی است و براساس ارزیابی انجامشده حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از حدود هزار برنامه اول محقق شده است.
طراحی نقشه راه صدساله حوزههای علمیه
آیت الله اعرافی در ادامه به «طرح صدساله حوزههای علمیه» به عنوان یکی از طرحهای بنیادین اشاره کرد و گفت: دو سال پیش در مشهد طی ده ساعت، مبانی فلسفی، بنیادها و رویکردهای این طرح را برای حدود ۴۰۰ نفر از مدیران و اساتید حوزه تبیین کردم.
وی در ادامه به نمونهای از اقدامات انجامشده در قالب این طرح اشاره کرد و گفت: برای نمونه، درختواره رشتههای حوزوی پس از تلاشهای بسیار و با مشارکت حدود هزار نفر در مدت پنج سال تدوین شد.
رشتههای علوم حوزوی از ۱۰–۱۵ مورد به بیش از ۱۰۰ رشته اجرایی رسید
آیتالله اعرافی با اشاره به پروژه ساماندهی و طراحی رشتههای حوزوی، از تکمیل سرفصلنویسی حدود ۲۰۰ رشته و اجرای بیش از ۱۰۰ رشته در مراکز حوزوی و استانها خبر داد.
وی با بیان اینکه این طرح پس از سالها تلاش و کار کارشناسی به مرحله اجرایی رسیده است، افزود: از بین چند صد رشته پیشنهادی، حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ رشته مورد تأیید نهایی قرار گرفت و فرآیند طراحی درختواره رشتهها و سرفصلها از پایه آغاز شد.
مدیر حوزههای علمیه با اشاره به پیشینه این طرح در جامعهالمصطفی(ص) و برخی مراکز دیگر، خاطرنشان کرد: کار در اینجا سنگینتر و حوزویتر پیش رفت و امروز حدود ۲۰۰ رشته سرفصلنویسی شده که از این تعداد، بیش از ۱۰۰ رشته در حال اجراست. رشتههای اجراشده از حدود ۱۰ تا ۱۵ مورد در گذشته، به بیش از ۱۰۰ رشته افزایش یافته و در استانها نیز حدود ۱۰۰ رشته محلّی در حال برگزاری است.
آیت الله اعرافی، این پروژه را یکی از کارهای کلان و جدید حوزههای علمیه دانست و تأکید کرد: طرح درختواره با همت گروهی هزار نفر از اساتید و پژوهشگران به صورت منسجم آماده شد. دوستان زیادی شبانهروز تلاش کردهاند و ماهانه با اساتید مختلف مشورت میشد. نظرات مراجع نیز در جلسات مستمر اخذ و بررسی میشد.
مدیر حوزه های علمهی در ادامه خاطرنشان کرد: این حرکت رو به جلو، آینده حوزه را منسجمتر و پویاتر خواهد کرد و ادامه این روند ضروری است.
ایستادیم و کار کردیم
آیتالله اعرافی به تشریح دستاوردها، چالشها و اولویتهای دو عرصه «مدیریت حوزههای علمیه» و «فعالیتهای تبلیغ دینی» پرداخت و با اشاره به طراحیهای اسناد بالادستی در حوزههای علمیه، اظهار داشت: با موانع، از مشکلات مادی و اقتصادی گرفته تا مسائل اجتماعی مانند کرونا کردیم، ایستادیم و کار کردیم.
وی با اطمینانبخشی به همراهی نیروهای حوزوی گفت: دوستان با نظام فکری و منظومه فکری مشخص و با فلسفهای تعریفشده، پای کار هستند. در طراحی توفیقات بزرگی بوده و در اقدام نیز توفیقات نسبی داشتهایم.
آیتالله اعرافی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تبلیغ دینی پرداخت و با اشاره به وجود نهادهای مختلف متولی، این وضعیت را نیازمند بازنگری دانست و گفت: حوزه علمیه با احساس تکلیف وارد عرصه تبلیغ شده است.
مدیر حوزه های علمیه با تجلیل از تلاشهای مجاهدانه پیشکسوتان عرصه تبلیغ دینی، اظهار داشت: حجتالاسلام والمسلمین رفیعی تمامقد پای این پرچم ایستادهاند و شخصیتهایی مانند حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی تمام وجود خود را برای پیشبرد حوزه علمیه گذاشتهاند.
وی با اشاره به گسترش شبکه تبلیغی افزود: اگرچه در گذشته با کاستیها و مشکلاتی مواجه بودیم و وظیفه مستقیم ما نبود، اما امروز شبکه تبلیغی ما دارای هزاران نیروی کارآمد است.
هماهنگی بیسابقه نهادهای حوزوی برای امر تبلیغ
مدیر حوزه های علمیه، ایجاد دبیرخانه هماهنگی نهادهای حوزوی در بخش تبلیغ را از اقدامات جدید دوره اخیر برشمرد و تأکید کرد: امروز نهادهای مرتبط از نظر عملیاتی و میدانی هیچ اختلافی ندارند و در قالب یک همکاری گسترده فعالیت میکنند. در ماه رمضان گذشته با هماهنگی این نهادها، حدود ۴۰ هزار اعزام تبلیغی انجام شد و این روند در مناسبتهای بعدی مانند محرم و فاطمیه با ارزیابی دقیقتر ادامه یافت.
جهش کمّی و کیفی تبلیغ با برنامهریزی برای ۵۲ هزار اعزام
آیتالله اعرافی از برنامهریزی برای اعزام ۵۲ هزار مبلغ در دو ماه آینده خبر داد و تصریح کرد: این اعزامها با پشتیبانی مقام معظم رهبری و مشارکت نهادهای مرتبط انجام میشود و شامل تبلیغ تخصصی، مجازی و حتی در محیطهایی مانند زندان خواهد بود. حدود یک هزار استاد و نخبه در دورههای اخیر جذب شدهاند تا میدان تبلیغ را تقویت کنند.
راه اندازی رشته تبلیغ در تمام استانها
وی ادامه داد: امسال حمایت خوبی برای برگزاری دورههای آموزشی کوتاهمدت تبلیغی انجام شده و رشته تبلیغ در همه ۲۰ استان کشور راهاندازی شده است. هدف نهایی این طرح، تربیت صدها هزار طلبه و مبلغ آموزشدیده و دورهدیده در سراسر کشور عنوان شده است.
الگویی موفق از همکاری بیننهادی
آیتالله اعرافی ادامه داد: در دو سه سال اخیر، تمام دستگاههای مرتبط از جمله دفتر تبلیغات اسلامی، سازمان تبلیغات، نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاهها، جامعه الزهرا، جامعه المصطفی، حوزههای خواهران و اوقاف، در جلسات مشترک منظم گردهم آمدهاند تا حرکت تبلیغی گستردهای را ساماندهی کنند.
دهها طرح کلان تبلیغی، فرهنگی و راهبردی
مدیر حوزههای علمیه با اشاره به دهها طرح کلان تبلیغی، فرهنگی و راهبردی اظهار کرد: در قالب طرحهایی نظیر «طرح هجرت» و «طرح امین»، طلاب و اساتید زیادی بهصورت مستمر در حال فعالیت و تولید محتوا هستند، در حالی که در اغلب این فعالیتها و تولیدات، نامی از حوزه علمیه برده نمیشود. بسیاری از محتوایی که کاربران در فضای مجازی مشاهده میکنند و حتی آن را میپسندند، محصول همین شبکه گسترده است.
تحول در مرکز پاسخگویی به شبهات و هماهنگی نهادی
مدیر حوزههای علمیه با اشاره به نقشآفرینی مرکز پاسخگویی به شبهات گفت: با مدیریت آقای پورامینی، این مرکز دچار تحولی جدی شده و امروز به یکی از نقاط اثرگذار در پاسخ علمی و منسجم به شبهات دینی تبدیل شده است.
وی ادامه داد: علاوه بر فعالیتهای داخلی، در حوزه اعزام مبلغ به خارج از کشور نیز طی یک سال اخیر، هماهنگی مؤثری میان نهادهای حوزوی شکل گرفته است. در این چارچوب، حوزه علمیه بهطور فعال در فرآیند اعزام مبلغ زباندان برای فعالیتهای تبلیغی بینالمللی حضور دارد.
قرارگاه مسجد؛ برنامهای پنجساله برای احیای نقش محوری مساجد
آیتالله اعرافی با اشاره به «قرارگاه مسجد» گفت: این طرح از سوی حوزه علمیه ارائه شد و پس از پیگیریها، به یک قرارگاه رسمی با برنامه پنجساله تبدیل شد. در این طرح سالانه بین ۵۰۰ تا ۲ هزار مسجد بهعنوان هدف مشخص میشوند و حوزه علمیه متعهد میشود نیروی انسانی کارآمد و آموزشدیده برای آنها تربیت کند. این برنامه بهتازگی وارد فاز اجرایی شده و تنها چند ماه از آغاز عملیاتی آن میگذرد.
حضور عالمانه در اسناد کلان کشور
مدیر حوزههای علمیه با تأکید بر نقش راهبردی حوزه در سیاستگذاریهای کلان کشور اظهار کرد: یکی از پایهایترین عرصههای اثرگذاری تبلیغی حوزه، حضور در اسناد، قوانین و مقررات کلان کشور است.
وی گفت: در حال حاضر، دهها ستاد راهبری، بیش از ۵۰ تا ۶۰ تفاهمنامه و توافق رسمی و دهها اقدام هماهنگ در جریان است تا حوزه علمیه بتواند بهصورت علمی و دقیق در اسنادی که مسیر حرکت کشور را تعیین میکنند، نقشآفرینی کند.
اسناد تحولی تبلیغ حوزههای علمیه
وی با اشاره به اسناد تحولی حوزه تصریح کرد: حدود ۳۰ تا ۴۰ اقدام بزرگ تحولی یا ارتقایی در عرصه تبلیغ رقم خورده است. یکی از نمونههای مهم، سند مهدویت است که طراحی و اجرای آن اکنون بهطور کامل بر عهده حوزه علمیه قرار دارد. طی یک سال گذشته، ساختار این اسناد بهصورت دقیق طراحی شده، مأموریتها توزیع شده و روند اجرا با انسجام در حال پیشرفت است.
ورود حوزه به عرصههای نوین
آیتالله اعرافی با اشاره به فعالیتهای نوپدید حوزه در عرصه آموزش و پژوهش گفت: علاوه بر فعالیتهای درونحوزوی، پروژههای کلانی در حال پیگیری است که از جمله آنها میتوان به پژوهشهای مرتبط با هوش مصنوعی اشاره کرد. امیدواریم در آینده نزدیک، آثار و برکات علمی و کاربردی فراوانی برای حوزه و کشور به همراه داشته باشد.
تربیت نیروی کارآمد؛ محور اصلی آموزش و تبلیغ
مدیر حوزههای علمیه در ادامه تأکید کرد: مأموریت اصلی حوزه، تربیت نیروی انسانی و تربیت کنشگر مؤثر دینی است. در همین راستا، ساختار رشتهها و گرایشهای آموزشی حوزه بهگونهای طراحی شده که خروجی آن، روحانی و مبلغی توانمند برای حضور در میدان واقعی تبلیغ باشد.
وی خاطرنشان کرد: افزون بر آن ۴۰ تا ۵۰ گرایش تبلیغی فعال است و اغلب رشتههای حوزه، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم، ناظر به کارآمدسازی طلاب برای ایفای نقش مؤثر در عرصه تبلیغ و کنشگری اجتماعی است.
آیت الله اعرافی با اشاره به اقدامات در دست اجرا برای تحول در نظام آموزشی حوزههای علمیه، از طراحی «درختواره مهارتها» خبر داد و گفت: بخش مهمی از این مهارتها، مهارتهای تبلیغی است که باید در سطح یک (مقدماتی) به همه طلاب آموزش داده شود و در سطوح بالاتر به صورت تدریجی و اختیاری ادامه یابد.
ستاد «فلسفههای مضاف و نظامات» از سال آینده آغاز به کار میکند
آیتالله اعرافی با اشاره به دو کار مهم پایهریزی شده در نظام رشتههای حوزه، اظهار داشت: در طرحهای جدید، به این محورها توجه ویژهای شده است. ستاد «فلسفههای مضاف و نظامات» از سال آینده آغاز به کار میکند، این مجموعه پشتوانهای مهم برای بحثهای تبلیغ در سطوح تخصصی خواهد شد.
داشتههای ما زیاد است
مدیر حوزه های علمیه همچنین از راهاندازی رشته تخصصی «تبلیغ مجازی» خبر داد و گفت: این رشته راهاندازی شده و انشاءالله تقویت خواهد شد. ما در دنیای بیپایان نیازها، با دست خالی و هزاران مشکل و مانع روبرو هستیم، اما ناامید نیستیم و انشاءالله با کمک اساتید و طلاب، کار را پیش میبریم، چرا که داشتههای ما زیاد است.