گزارشی از ششمین همایش ملی «حوزه انقلابی، حوزه منتظر» با محوریت «حوزه پیشرو و سرآمد»

ششمین همایش ملی «حوزه انقلابی، حوزه منتظر» با محور «حوزه پیشرو و سرآمد» در شیراز برگزار شد و با استقبال گسترده طلاب، پژوهشگران و مراکز علمی کشور همراه بود. این همایش که با هدف تقویت گفتمان حوزه انقلابی، تبیین نقش حوزه‌های علمیه در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی و شناسایی ظرفیت‌های علمی و پژوهشی طلاب برگزار می‌شود، در دوره ششم خود به یکی از گسترده‌ترین دوره‌های برگزاری این رویداد علمی تبدیل شد. ثبت ۱۴۳۰ عنوان اثر، مشارکت ۹۶ مدرسه علمیه از ۱۲ استان و ۴۲ شهر کشور، طراحی ۸۳ موضوع پژوهشی در قالب محورهای تخصصی و همچنین انتشار کتاب مقالات برگزیده از جمله ویژگی‌های برجسته این دوره به شمار می‌آید.

به منظور بررسی ابعاد مختلف این همایش، میزان مشارکت علمی طلاب و مهم‌ترین دستاوردهای دوره ششم، گفت‌وگوی تفصیلی حجت‌الاسلام والمسلمین چوگانی دبیر علمی این همایش با خبرنگار خبرگزاری رسا در فارس تقدیم مخاطبان رسا می شود.

 

 

ششمین دوره همایش «حوزه انقلابی، حوزه منتظر» در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ با محور کلان «حوزه پیشرو و سرآمد» برگزار شد. هدف اصلی از انتخاب این محور، تبیین نقش و جایگاه حوزه‌های علمیه در پیشبرد گفتمان انقلاب اسلامی و حرکت به سمت شکل‌دهی تمدن نوین اسلامی بود. در واقع تلاش شد تا در این دوره، حوزه علمیه نه‌تنها به‌عنوان یک نهاد آموزشی و علمی، بلکه به‌عنوان یک مجموعه پیشرو و الهام‌بخش در عرصه‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. 

 

در همین راستا، دبیرخانه همایش با طراحی ۸۳ موضوع پیشنهادی، زمینه فعالیت پژوهشی طلاب، دانشجویان و پژوهشگران را در قالب شش محور اصلی و یک بخش ویژه فراهم کرد. این محورها شامل «حوزه پیشرو در تربیت و انسان‌سازی»، «حوزه سرآمد در تولید علم و اجتهاد تمدنی»، «حوزه منتظر در عرصه تمدن نوین اسلامی»، «حوزه و کارآمدی اجتماعی ـ سیاسی»، «آینده‌پژوهی و کارآمدسازی خدمات حوزه‌های علمیه» و همچنین بخش ویژه همایش بود.  

 

این محورهای پژوهشی تلاش داشتند ابعاد مختلف نقش حوزه در عرصه‌های علمی، اجتماعی و تمدنی را مورد بررسی قرار دهند و بستری برای تولید اندیشه و نظریه‌پردازی در موضوع «حوزه پیشرو» فراهم کنند. به همین دلیل، همایش امسال علاوه بر جنبه علمی، رویکردی راهبردی نیز داشت و به دنبال ارائه تصویری روشن از آینده حوزه‌های علمیه در مسیر تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی و جامعه منتظر بود.

 

 

خوشبختانه ششمین دوره همایش از نظر میزان مشارکت علمی با استقبال بسیار گسترده‌ای روبه‌رو شد. در مجموع ۱۴۳۰ عنوان اثر از سوی طلاب، دانشجویان و دانشجوطلبه‌ها به دبیرخانه همایش ارسال شد که این رقم در مقایسه با دوره‌های گذشته رشد قابل توجهی داشته و رکورد جدیدی در تاریخ برگزاری این همایش به شمار می‌آید.  

 

از مجموع آثار ثبت‌شده، ۱۲۱۸ عنوان اثر از سوی برادران و ۲۱۲ عنوان اثر از سوی خواهران ارسال شده است. همچنین از نظر نوع اثر، ۱۳۹۴ عنوان در بخش علمی و ۳۶ عنوان در بخش هنری به دبیرخانه همایش رسیده است که این آمار نشان می‌دهد تمرکز اصلی مشارکت‌کنندگان بر تولیدات علمی و پژوهشی بوده است.  

 

در بخش نوع فعالیت نیز ۱۳۹۷ اثر به‌صورت فردی و ۳۳ اثر به‌صورت گروهی ارسال شده است. این مسئله نشان می‌دهد که تولیدات فردی همچنان سهم اصلی را در فعالیت‌های پژوهشی طلاب به خود اختصاص داده است؛ هرچند آثار گروهی نیز ظرفیت قابل توجهی برای توسعه در دوره‌های آینده دارند و می‌توانند زمینه همکاری‌های علمی گسترده‌تری را در میان طلاب و پژوهشگران فراهم کنند.  

 

به طور کلی، این حجم از مشارکت علمی بیانگر توجه جدی طلاب و پژوهشگران به مباحث مرتبط با حوزه انقلابی و نقش حوزه در تحولات اجتماعی و تمدنی است.

 

 

یکی از نکات قابل توجه در ششمین دوره همایش، گسترش قابل توجه دامنه مشارکت مدارس علمیه و مراکز علمی در سراسر کشور بود. بر اساس گزارش دبیرخانه، در این دوره ۹۶ مدرسه علمیه از ۱۲ استان و ۴۲ شهر کشور در ارسال آثار مشارکت داشتند. این آمار نشان می‌دهد ارتباط همایش با مدارس علمیه در سطح ملی تقویت شده و دامنه مشارکت آن نسبت به دوره‌های گذشته افزایش یافته است.  

 

از نظر سطح تحصیلی نیز آثار متنوعی به دبیرخانه ارسال شد. در مجموع ۱۳۳ عنوان اثر مربوط به طلاب سطح یک، ۵۰۶ عنوان اثر مربوط به سطح دو، ۶۴۶ عنوان اثر مربوط به سطح سه و ۱۰۸ عنوان اثر مربوط به سطح چهار بوده است. همچنین ۳۷ عنوان اثر از سوی دانشجویان و ۲۹ عنوان اثر از سوی دانشجوطلبه‌ها به دبیرخانه ارسال شد. 

 

بر اساس این آمار، بیشترین میزان مشارکت مربوط به طلاب سطح سه بوده است که نشان‌دهنده فعالیت پژوهشی جدی‌تر در این مقطع تحصیلی است. از سوی دیگر، حضور دانشجویان و دانشجوطلبه‌ها نیز بیانگر گسترش ارتباط این همایش با محیط‌های دانشگاهی و علمی خارج از حوزه است.  

 

همچنین آمار تفکیک جنسیتی در سطوح مختلف حوزوی نیز قابل توجه است. در سطح یک، ۱۳۳ اثر از سوی برادران ثبت شده است. در سطح دو، برادران ۳۶۴ اثر و خواهران ۱۴۲ اثر ارسال کرده‌اند. در سطح سه نیز ۵۸۹ اثر از سوی برادران و ۵۷ اثر از سوی خواهران به ثبت رسیده است و در سطح چهار نیز ۱۰۲ اثر از سوی برادران و ۶ اثر از سوی خواهران ارائه شده است. این آمار تصویر دقیق‌تری از مشارکت علمی در میان طلاب حوزه‌های علمیه ارائه می‌دهد.

 

 

 ششمین دوره همایش «حوزه انقلابی، حوزه منتظر» را می‌توان نقطه عطفی در روند برگزاری این رویداد علمی دانست. نخستین ویژگی مهم این دوره، رشد چشمگیر تعداد آثار ارسالی بود. در حالی که در دوره اول ۱۲۰ اثر، در دوره دوم ۲۳۰ اثر، در دوره سوم ۳۵۱ اثر، در دوره چهارم ۱۶۲ اثر و در دوره پنجم ۵۷۰ اثر ثبت شده بود، در دوره ششم تعداد آثار به ۱۴۳۰ عنوان رسید.  

 

نکته جالب توجه این است که مجموع آثار پنج دوره گذشته این همایش ۱۴۳۳ عنوان بوده است، در حالی که دوره ششم به‌تنهایی ۱۴۳۰ اثر را ثبت کرده است. این موضوع نشان می‌دهد این دوره از نظر کمی و کیفی رشد بسیار قابل توجهی داشته و به گسترده‌ترین دوره همایش تاکنون تبدیل شده است.  

 

از دیگر ویژگی‌های مهم این دوره، تعریف بخش ویژه با عنوان «سرآمدان حوزه در فارس؛ از انقلاب تا انتظار» بود که با هدف معرفی شخصیت‌ها، جریان‌ها و ظرفیت‌های اثرگذار حوزه در استان فارس طراحی شد. همچنین برای نخستین‌بار در این همایش، مقالات برگزیده در قالب کتاب منتشر شد که این اقدام گام مهمی در جهت ماندگاری آثار علمی و بهره‌برداری پژوهشی از نتایج همایش به شمار می‌آید.  

 

در مجموع می‌توان گفت ثبت ۱۴۳۰ اثر، مشارکت ۹۶ مدرسه علمیه، حضور ۱۲ استان و ۴۲ شهر کشور، معرفی ۸۳ موضوع پژوهشی و چاپ کتاب مقالات برگزیده، مجموعه‌ای از دستاوردهایی است که ششمین دوره همایش «حوزه انقلابی، حوزه منتظر» را به گسترده‌ترین و اثرگذارترین دوره این رویداد علمی تا امروز تبدیل کرده است.