۱۰ مطالبه مردم از حوزه علمیه در جنگ رمضان؛ از تبیین فقهی تنگه هرمز تا تبدیل شور به شعور

حجت‌الاسلام والمسلمین بچاری، عضو مجمع نمایندگان طلاب، در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری رسا، به تحلیل شرایط حساس کنونی و حضور حماسی مردم در خیابان ها، پرداخت و با تأکید بر بلوغ سیاسی و اجتماعی مردم ایران، ۱۰ محور اصلی را که به عنوان انتظار مردم از حوزه علمیه در این برهه تاریخی مطرح است، تشریح کرد که در ادامه گفت وگو به آن اشاره شده است.

 

خبرنگار: حجت‌الاسلام بچاری، با توجه به شرایط جنگی حاکم بین ایران و آمریکا -رژیم صهیونیستی و حضور گسترده مردم در خیابان‌ها، دیدگاه کلی شما درباره جایگاه مردم و حوزه علمیه در این مقطع چیست؟

 

حجت‌الاسلام بچاری: پیش از هر چیز باید تأکید کنم که مردم ایران در این نبرد مقدس، سطحی جدید از بلوغ و ایفای نقش در حکمرانی را به نمایش گذاشته‌اند. آن‌ها مخاطب یا سیاهی‌لشگر نیستند؛ بلکه خود رهبران این میدان هستند. حضور خودجوش، خودسازمان‌ده و هوشمندانه آنان، معادلات حکمرانی را دگرگون کرده است. بنابراین، حوزه علمیه به عنوان یک نهاد دینی و فکری حاکمیت، موظف است در این فضای جدید، پاسخگوی انتظارات عمیق‌تر و پیچیده‌تر مردم باشد.

 

خبرنگار: شما به ۱۰ محور اصلی اشاره کردید. آیا می‌توانید این مطالبات را دسته‌بندی و تشریح فرمایید؟

 

حجت‌الاسلام بچاری: بله. مردم در راهپیمایی‌ها، تجمعات شبانه و فضای مجازی، انتظارات مشخصی از حوزه دارند که در ۱۰ محور خلاصه می‌شود:

 

۱. حفظ وحدت ملی:

مردم انتظار دارند حوزه با تکیه بر آموزه‌های کتاب و سنت، به‌ویژه سیره امام صادق (ع)، از هرگونه اظهارنظر یا اقدامی که منجر به ایجاد شکاف‌های قومی، مذهبی یا سیاسی شود، پرهیز کند. تجربه تلخ جنگ صفین که تردید و اختلاف، پیروزی را به صلح تحمیلی تبدیل کرد، نباید تکرار شود. حوزه باید با صدور بیانیه‌های روشن وحدت‌بخش، نقش مثبت خود را در انسجام ملی ایفا کند.

 

۲. ایستادگی و مقاومت در برابر دشمن:

در خطابه‌ها، کرسی‌های آزاداندیشی و رسانه‌ها، حوزه باید بر ضرورت مقاومت و عدم عقب‌نشینی در برابر زیاده‌خواهی آمریکا و رژیم صهیونیستی تأکید ورزد. تبیین «فقه المقاومة» و به‌روزرسانی آن متناسب با شرایط جنگ ترکیبی، از وظایف اصلی فقها و مبلغان است.

 

۳. پاسخ مستدل به شبهات داخلی:

در شرایط امنیتی و دیپلماتیک فعلی، شبهاتی مانند «چرایی آتش‌بس»، «اعتماد به تیم مذاکره‌کننده» یا قضاوت درباره عملکرد گذشته (مانند برجام) مطرح است. حوزه موظف است بدون ورود به اسرار غیرقابل افشا، پاسخ‌های روشن، منطقی و متقن بدهد. سکوت حوزه در برابر این شبهات، به معنای تأیید ابهام‌آفرینی دشمن تلقی می‌شود.

 

۴. تبعیت کامل از رهبر معظم انقلاب:

با وجود انتقاداتی از برخی مسئولان، تبعیت مطلق از رهبری خط قرمز است. حوزه وظیفه دارد با استناد به آیات و روایات، «ادب تشکیلاتی» و «همراهی با امام» را تبیین کند. البته این به معنای توجیه مطلق هرگونه عدم شفافیت نیست؛ بلکه حوزه باید مرز بین «اسرار ضروری جنگ» و «حق مردم بر دانستن» را روشن کند.

 

۵. تبدیل شور به شعور:

حضور میلیونی مردم سرمایه‌ای عظیم است، اما حوزه باید این «شور» را به «شعور جمعی» تبدیل کند. برگزاری حلقه‌های بصیرت‌افزایی و تحلیل‌های عمیق راهبردی ضروری است تا احساسات پاک مردم، ابزار دست جریان‌های تندرو یا منافق نشود.

 

۶. استمرار تجمعات شبانه معنوی:

تجمعات شبانه به یک نماد هویتی تبدیل شده است. حوزه علمیه باید با حضور طلاب، روحانیون و مداحان در این تجمعات، پشتیبانی معنوی و فکری خود را اعلام کند. قطع این پیوند میدانی، ضربه‌ای جبران‌ناپذیر به سرمایه اجتماعی نظام وارد خواهد کرد.

 

۷. تبیین فقهی احکام مربوط به تنگه هرمز:

تنگه هرمز شریان حیاتی جهانی است. مردم از حوزه می‌خواهند بر اساس منابع معتبر (قرآن، سنت و قواعدی مانند «لاضرر» و «دفاع مشروع») موضع فقهی خود را درباره حق حاکمیت ایران بر این آبراه، میزان اختیارات دولت در بستن آن و حدود مسئولیت بین‌المللی نظام اعلام کند. این تبیین باید به زبانی ساده برای عموم ارائه شود.

 

۸. بررسی ابعاد حقوقی و بین‌المللی تنگه هرمز:

فراتر از احکام اولیه، ابعاد حقوقی موضوع در مواجهه با کنوانسیون‌های بین‌المللی (مانند کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها) باید بررسی شود. آیا تعهد به معاهداتی که با مصالح نظام در تعارض باشد، لازم‌الوفاست؟ حوزه باید تعارض احتمالی بین فقه و حقوق بین‌الملل را شفاف کند.

 

۹. آمادگی برای همه سناریوها:

مردم انتظار دارند حوزه برای همه سناریوها (جنگ، آتش‌بس، مذاکره یا صلح) چارچوب فقهی و اخلاقی مشخص کند. روشن کردن آداب و تکالیف در شرایط آتش‌بس و خطوط قرمز شرعی در صورت بازگشت به مذاکره، زمینه‌ساز اعتماد مردم به تصمیمات نظام خواهد بود.

 

۱۰. مطالبه‌گری از مسئولان:

این محور مستقیماً متوجه عملکرد کارگزاران نظام است. مردم از حوزه انتظار دارند وظیفه نظارتی و مطالبه‌گری خود را ایفا کند و در برابر هرگونه عقب‌نشینی یا انفعال مسئولان در جبهه نظامی یا دیپلماتیک، اعلام خطر نماید. حوزه نباید تنها به حمایت کلی اکتفا کند، بلکه باید با ادبیات صریح فقهی و اخلاقی جلوی عادی‌سازی زیاده‌خواهی دشمن را بگیرد.

 

خبرنگار: سخن پایانی، پیام شما برای حوزه علمیه و مردم چیست؟

 

حجت‌الاسلام بچاری: مردم ایران امروز «رهبران میدان» هستند؛ آن‌ها با عقل و درایت وارد شده‌اند، نه صرفاً با هیجان. حوزه علمیه اگر می‌خواهد در تراز این مردم بلوغ‌یافته عمل کند، باید از روش‌های سنتی و دستوری فاصله بگیرد و وارد یک رابطه دوسویه و پاسخگو با جامعه شود. پنهان‌کاری بی‌ضرورت اعتماد را خدشه‌دار می‌کند. مردم از ما نمی‌خواهند اسرار نظامی را فاش کنیم؛ می‌خواهند آن‌ها را محرم بدانیم نه نامحرم. همان‌گونه که امام خمینی (ره) یک نوجوان ۱۳ ساله را رهبر خواندند و امروز امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) مردم را رهبر می‌خوانند، این یک پارادایم جدید در حکمرانی است. حوزه باید خود را به این پارادایم برساند وگرنه پاسخگوی وجدان تاریخی خود نخواهد بود.

 

والسلام علیکم و رحمة الله وبرکاته