شفافیت رسانهای و میداندادن به روایتهای مردمی
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام محمدجواد امینی، فعال رسانه در نشست هم اندیشی «هم افزایی و آمادگی» از طراحی هم افزا تا پاسداری در میدان روایت با تأکید بر اینکه مهمترین آسیب در رویدادهای ملی و تاریخی، از دست دادن «روایت اول» است، گفت: اگر روایت نخست یک واقعه در اختیار جبهه انقلاب نباشد، میدان برای تحریف، شایعه و جنگ روایتها باز خواهد شد و دشمن از این خلأ برای جهتدهی افکار عمومی بهره میگیرد.
وی اظهار داشت: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند مدیریت هوشمند روایت هستیم؛ زیرا هر اندازه یک واقعه بزرگتر و اثرگذارتر باشد، تلاش دشمن برای مصادره یا تحریف آن نیز گستردهتر خواهد بود.
حجتالاسلام امینی با اشاره به تجربههای گذشته افزود: هر جا توانستهایم روایت نخست را خودمان ارائه کنیم، حقیقت ماجرا در ذهن جامعه تثبیت شده است؛ اما هر زمان این فرصت از دست رفته، روایتهای متناقض و تحریفشده جایگزین واقعیت شدهاند.
وی با اشاره به تجربه اطلاعرسانی در جریان جنگ اخیر تصریح کرد: وجود یک سخنگوی مشخص که به صورت مستمر آخرین تحولات را برای مردم تشریح میکرد، سبب میشد روایت واحدی شکل بگیرد و روایتهای بعدی نیز حول همان محور سامان یابد؛ اما در موضوعاتی که اطلاعرسانی شفاف وجود ندارد، بستر برای شکلگیری روایتهای متعدد و گاه متناقض فراهم میشود.
این فعال رسانه ادامه داد: در عرصه دیپلماسی نیز هرگاه گزارش شفاف و منسجمی از روند مذاکرات و تصمیمات ارائه نشده، روایتهای مختلف از سوی رسانههای خارجی و جریانهای سیاسی منتشر شده و پیش از آنکه رسانههای داخلی بتوانند واقعیت را تبیین کنند، فضای افکار عمومی تحت تأثیر اخبار غیررسمی قرار گرفته است.
وی با اشاره به آیین تشییع رهبر شهید خاطرنشان کرد: این مراسم سرشار از خردهروایتهای ارزشمند، احساسی و الهامبخش خواهد بود که میتواند مخاطبان داخلی و حتی افکار عمومی جهان را تحت تأثیر قرار دهد؛ ازاینرو باید این روایتها به سرعت شناسایی، دستهبندی و منتشر شوند تا پیش از روایتسازی دشمن، حقیقت برای مردم بازگو شود.
حجتالاسلام امینی با بیان اینکه مراسم تشییع رهبر شهید ظرفیت کمنظیری برای بازنمایی بینالمللی دارد، گفت: علاقه و درخواست برخی کشورها برای میزبانی از پیکر مطهر رهبر شهید، نشاندهنده ابعاد فراملی این شخصیت و تأثیرگذاری گسترده ایشان در جهان اسلام است و این ظرفیت نیازمند روایت دقیق و حرفهای رسانهای است.
وی با یادآوری تجربه مراسم تشییع شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی اظهار داشت: اگر رسانهها تنها بر حوادث تلخ تمرکز کنند، روایت غالب همان آسیبها خواهد شد؛ در حالی که باید جلوههای عظیم حضور مردم، همبستگی اجتماعی و زیباییهای این رخدادهای تاریخی به روایت غالب تبدیل شود.
این فعال رسانه با تأکید بر نقش مردم در تولید روایت افزود: تجربه نشان داده است که روایتهای مردمی ماندگارتر از روایتهای دستوری هستند. رسانهها باید امکانات، زیرساخت و بستر لازم را برای حضور فعال انسانرسانهها، خبرنگاران مردمی و تولیدکنندگان محتوا فراهم کنند، اما نباید برای آنان نسخه واحد بنویسند؛ زیرا ماندگاری روایت زمانی شکل میگیرد که از دل مردم برخاسته باشد.
وی با اشاره به تعبیر «بعثت مردم» درباره فضای اجتماعی پس از شهادت رهبر انقلاب تصریح کرد: امروز سطح فهم و تحلیل مردم ارتقا یافته و آنان تنها مخاطب رسانه نیستند، بلکه خود در فرآیند روایتسازی و حتی تصمیمسازی اجتماعی نقشآفرینی میکنند. این ظرفیت باید جدی گرفته شود.
حجتالاسلام امینی یکی دیگر از چالشهای موجود را نبود شفافیت در اطلاعرسانی برخی موضوعات دانست و اظهار داشت: هرگاه درباره مسائل مهم اطلاعرسانی رسمی و سریع انجام نشود، فضای شایعه و گمانهزنی شکل میگیرد و اخبار ضدونقیض در افکار عمومی منتشر میشود؛ در حالی که اطلاعرسانی بهموقع میتواند از بسیاری از حاشیهها و سوءاستفادههای رسانهای جلوگیری کند.
وی در پایان تأکید کرد: اگر جبهه رسانهای انقلاب بتواند روایت اول را در اختیار داشته باشد، ظرفیت روایتهای مردمی را فعال کند و با شفافیت و سرعت اطلاعرسانی کند، نهتنها از جنگ روایتها آسیب نخواهد دید، بلکه میتواند این رخداد تاریخی را به سرمایهای ماندگار در حافظه ملت ایران و افکار عمومی جهان تبدیل کند.