روایتسازی از حماسه تشییع، ضرورتی برای آینده انقلاب
حجتالاسلام و المسلمین مهاجرنیا عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در گفتوگو با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، با تبیین ابعاد عملی فرمان قرآنی «خُذِ الْکِتَابَ بِقُوَّةٍ»، اظهار داشت: مجموعه آیاتی که این تعبیر در آنها به کار رفته، نشان میدهد میان وحی الهی، دانش دینی و اقتدار عملی، پیوندی عمیق و ناگسستنی وجود دارد.
به گفته وی، خداوند کتاب آسمانی را صرفاً برای تلاوت یا حفظ ظاهری نازل نکرده، بلکه هدف از نزول وحی، تبدیل شدن آموزههای الهی به قدرت، نظام اجتماعی، حکمرانی و تحول در جامعه انسانی است.
وی افزود: هنگامی که رهبر معظم انقلاب پس از انتخاب در مجلس خبرگان با استناد به آیه «خُذِ الْکِتَابَ بِقُوَّةٍ» مسئولیت رهبری را پذیرفتند، در حقیقت اعلام کردند که این رسالت الهی را با تمام توان در عرصه عمل، مدیریت و حکمرانی دنبال خواهند کرد. بررسی بیش از سه دهه رهبری انقلاب اسلامی نیز نشان میدهد که این نگاه در عرصههای مختلف فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و علمی نمود عینی یافته است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نخستین عرصه تحقق این رویکرد را حوزه فرهنگ دانست و گفت: رهبر معظم انقلاب از نخستین سالهای رهبری، فرهنگ را مهمترین میدان نبرد آینده تشخیص دادند. کشور تازه از جنگ تحمیلی خارج شده بود و دشمن تلاش میکرد از طریق تهاجم فرهنگی، سبک زندگی، ارزشها و باورهای جامعه را دگرگون کند. از همین رو مفاهیمی همچون «شبیخون فرهنگی»، «تهاجم فرهنگی»، «ناتوی فرهنگی» و «جنگ نرم» در ادبیات ایشان شکل گرفت تا جامعه نسبت به ابعاد جدید تهدیدها آگاه شود.
وی تصریح کرد: رهبر معظم انقلاب در کنار هشدار نسبت به نفوذ فرهنگی، همواره از دو آسیب مهم «انفعال» و «تحجر» نیز سخن گفتند و هر دو را زمینهساز نفوذ دشمن دانستند. با این حال، آنچه در آن مقطع شکل گرفت، هنوز نیازمند بازخوانی و بازتولید نظری است؛ زیرا بهرغم تولید ادبیات گسترده در این حوزه، هنوز مکتب فکری منسجمی متناسب با این دیدگاهها تدوین نشده است.
حجتالاسلام و المسلمین مهاجرنیا با اشاره به عرصه سیاست و حکمرانی نیز خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی پس از پایان جنگ تحمیلی، کشوری بود که زیرساختهای آن آسیب دیده و از سوی قدرتهای مختلف جهانی تحت فشار قرار داشت. با این وجود، طی دهههای بعد، ایران توانست جایگاه سیاسی و اقتدار منطقهای خود را بهگونهای ارتقا دهد که همان قدرتهایی که روزگاری در برابر جمهوری اسلامی صفآرایی کرده بودند، در مقاطع حساس ناچار به پذیرش واقعیت قدرت ایران شدند.
وی ادامه داد: این تحول صرفاً نتیجه افزایش توان نظامی نبود، بلکه محصول نوعی حکمرانی مبتنی بر اعتماد به وعدههای الهی، اتکا به ظرفیتهای داخلی و مدیریت راهبردی کشور بود؛ همان رویکردی که رهبر معظم انقلاب از آغاز مسئولیت خود بر آن تأکید داشتند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی همچنین به مراسم تشییع باشکوه رهبر شهید اشاره کرد و آن را یکی از مهمترین سرمایههای اجتماعی انقلاب اسلامی دانست.
وی اظهار داشت: حضور گسترده مردم در این آیین، صرفاً یک مراسم احساسی یا آیینی نبود، بلکه یک پیام سیاسی، اجتماعی و تمدنی در خود داشت. این حضور نشان داد که سرمایه اجتماعی شکلگرفته طی دهههای گذشته همچنان زنده است و میتواند در بزنگاههای تاریخی خود را آشکار سازد.
وی با انتقاد از ضعف روایتپردازی درباره این رخداد افزود: همانگونه که برای برگزاری مراسم تشییع ظرفیتهای فراوانی بسیج شد، لازم است اندیشمندان، رسانهها و مراکز علمی نیز برای تبیین و روایت این حماسه تاریخی وارد میدان شوند. اگر این رخداد به درستی روایت نشود، بخش مهمی از پیام آن در عرصه بینالمللی مغفول خواهد ماند.
حجتالاسلام و المسلمین مهاجرنیا با استناد به آیه «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ» تأکید کرد: اقتدار تنها به تجهیزات نظامی محدود نمیشود، بلکه حضور آگاهانه و حماسی مردم نیز یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت ملی است. تشییع باشکوه رهبر شهید جلوهای از همین قدرت اجتماعی بود که توانست پیام اقتدار و انسجام ملت ایران را به جهان مخابره کند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی افزود: سرمایه اجتماعی امروز جمهوری اسلامی، محصول یک فرآیند طولانیمدت است و در طول بیش از سه دهه با تربیت نسلهای جدید، تعمیق باورهای دینی و تقویت هویت ملی شکل گرفته است.
به گفته وی، اگرچه دشمن در سالهای گذشته تلاش فراوانی برای ایجاد گسست میان نسل جوان و ارزشهای انقلاب اسلامی انجام داد، اما حضور گسترده جوانان در صحنههای حساس، از جمله مراسم تشییع رهبر شهید، نشان داد که زیرساختهای فرهنگی و اعتقادی جامعه همچنان از استحکام قابل توجهی برخوردار است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به پیشرفتهای علمی کشور اظهار داشت: اقتدار جمهوری اسلامی تنها در عرصه نظامی خلاصه نمیشود، بلکه در حوزههایی همچون صنایع دفاعی، فناوری فضایی، نانو، زیستفناوری، سلولهای بنیادی، حمایت از نخبگان و تولید علم نیز دستاوردهای مهمی حاصل شده است.
وی تأکید کرد: رهبر معظم انقلاب همواره بر نهضت تولید علم، جنبش نرمافزاری و تربیت سرمایه انسانی تأکید داشتند و این حوزهها را از ارکان اقتدار آینده کشور میدانستند.
حجتالاسلام و المسلمین مهاجرنیا در پایان خاطرنشان کرد: آنچه امروز در قالب انسجام ملی، حضور حماسی مردم، پیشرفتهای علمی و اقتدار دفاعی مشاهده میشود، نتیجه نگاهی است که از نخستین روزهای رهبری بر پایه فرمان قرآنی «خُذِ الْکِتَابَ بِقُوَّةٍ» شکل گرفت؛ نگاهی که فهم عمیق رسالت، اجرای قاطع مسئولیت و تبدیل معارف الهی به قدرت اجتماعی و تمدنی را سرلوحه حکمرانی قرار داد و توانست سرمایهای ماندگار برای آینده انقلاب اسلامی فراهم آورد.