طلاب پس از اتمام سطوح وارد رشتههای تخصصی شوند
![حوزه علميه](/Original/1391/04/08/IMAGE634764904871875000.jpg)
به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، حجتالاسلام رضا درگاهیفر امروز در نشست «جلسه آزاد، مزایا و معایب کدام مسیر» که در مدرسه علمیه معصومیه(س) قم برگزار شد، به معرفی رشته فلسفه پرداخت و با طرح سؤالی خاطرنشان کرد: آیا مبنای ما در ادامه تحصیل این است که تخصص پیدا کنیم یا مطالب متعدد را در حوزه بخوانیم؟
این کارشناس دینی درباره جامعیت در حوزه اظهار داشت: منظور از جامع بودن در حوزه یعنی این که انسان چند علم را فقط بخواند، به جز فقه و اصول، در دروس کلام، اصول، تفسیر و حدیث شرکت کرده و تدریس نیز داشته باشد و شاید منظور از جامعیت در حوزه این است؛ کسی که رشتههای مختلف را تدریس میکند، به معنای تخصص در آن نیست؛ جامعیت در این معنا تحقق ندارد؛ حتی خیلی با استعدادها نیز نمیتوانند در چند رشته تخصص داشته باشند و تدریس کنند.
حجتالاسلام درگاهیفر با اشاره به منظور تخصص در رشته تصریح کرد: منظور از تخصص در رشته این است که به جز این که باید متون آن رشته را خوانده، بتواند در آن نیز پژوهش کند و باید در مسائل روز که در متخصصان آن رشته مطرح است نیز پرداخته و تأمل کند.
این کارشناس دینی افزود: منظور از تخصص دانستن تخصص نیست؛ کسی که فقط کتاب صدرالمتألهین را درس گرفته باشد، نمیتوان به آن فیلسوف و فلسفهدان گفت، چرا که فقط یک کتاب را خوانده است.
وی ابراز داشت: شاید به این معنا متخصص در فلسفه نیز کم داشته باشیم، این سطحی از تخصص است؛ اگر فردی در یک رشته محقق باشد و بتواند در آن عرصه تولید نظریه کند در این صورت به آن فرد متخصص گفته میشود.
حجتالاسلام درگاهیفر درباره تخصص در رشته گفت: متخصص در رشته لازم است افزون بر این که اجتهاد در آن را پیدا میکند، کار پژوهشی نیز در آن انجام دهد و در گروههای علمی مراکز مختلف نیز حضور داشته باشد.
این کارشناس دینی خاطرنشان کرد: تخصص هم مسائل علمی دارد و هم فعالیتهای علمی را میطلبد؛ تخصص در بین دانشمندان شکل گرفته و بال و پر میگیرد؛ مجموع این فعالیتها کار علمی میشود.
وی اظهار داشت: وقتی فلسفه می شنویم، منظور کلام و فلسفه و عرفان در این مسأله میگنجد؛ گرایشهای متعددی در فلسفه وجود دارد که به این معناف فرد متخصص در فلسفه نیز وجود ندارد چراکه یک نفر نمی تواند در همه گرایش ها و رشته های مضاف فلسفه صاحب نظر باشد.
حجتالاسلام درگاهیفر تصریح کرد: امروزه نشریات تخصصی در سراسر ایران و جهان برای این رشته وجود دارد و به عنوان مثال گرایش در تخصصی تاریخ فلسفه بسیار بوده، چرا که اندیشههای بسیاری از دانشمندان در آن مطرح است.
این کارشناس دینی افزود: یکی از گرایشهای فلسفه، منطق است که گرایش بزرگی از علوم معقول مطرح است؛ فلسفه غرب و فلسفه اسلامی نیز شاخههایی از فلسفه هستند؛ سه مکتب معروف فلسفه، مشایی، حکمت متعالیه و اشراق است؛ یکی از این مکاتب کافی است که انسان تمام عمر خود را صرف آن کند؛ امروزه بحث فلسفههای مضاف از جمله فلسفه حقوق، فلسفه روانشانسی، فلسفه جامعهشناسی بسیار مطرح بوده و هر کدام یک رشته تخصصی جدی است.
حجتالاسلام درگاهیفر درباره تخصص در علم فلسفه ابراز داشت: فلسفه تطبیقی یکی از فلسفههایی است که از آن صحبت بسیار به میان میآید و برای خود گرایش مهمی است؛ تخصص در فلسفه به طور مطلق معنا و امکان ندارد.
این کارشناس دینی درباره تحصیل در علم فلسفه یادآور شد: مسألهای که در تعلیم و تعلم فلسفه وجود دارد به جز بدایه و نهایه این طور است که وارد اسفار میشوند و متخصصان می گویند که دوره حکمت متعالیه به پایان رسید؛ در دوره حکمت متعالیه همزمان با اسفار درس دیگری را شروع میکنند و دورههای دیگر را پشت سر میگذارند و این مراحل به طور تقریبی 20 سال به طور میانجامد و اساتید روشهای بسیاری را توصیه میکنند.
وی خاطرنشان کرد: امروز در تعلم فلسفه در حوزه، حداقل دو شیوه وجود دارد: یکی شیوه سنتی که گفته شد و دیگری نیز وارد شدن به مؤسسات تخصصی و تحصیل در آنها است؛ اگر کسانی هستند که شیوه سنتی حوزه را میپسندند، مؤسسات مربوطه نمیتوانند خواسته آنها را برآورده کنند و فرصت آن را ندارد که تمامی متون را با دقت حوزوی بگذارند.
این کارشناس دینی با مقایسه تحصیل علم فلسفه در حوزه و دانشگاه گفت: برخی سبک حوزوی را توصیه میکنند و تصویر آنها از تخصص در فلسفه، خواندن تمامی کتب مربوطه با دقت تمام به شیوه حوزوی است؛ علم فلسفه در مؤسسات نیز به طور معمول به شیوه دانشگاهی صورت میگیرد و تعدادی واحد در نظر گرفته میشود که باید آنها را گذراند.
وی افزود: برای تعیین مسیر باید این نکته مشخص شود که کدام سبک پذیرفته است؟ در حوزه جهت گیری تخصصی نکرده ایم و مثلا فلسفه هنر نداریم و در مؤسسات نیز تخصصهایی که گفته شد به طور کلی پیاده نمیشود که چند سالی است در برخی دانشگاههای مطرح کشور تدریس میشود.
حجتالاسلام درگاهیفر درباره اهداف مؤسسات اظهار داشت: برخی در حوزه، مؤسسات را در ذهن طلاب بیاعتبار میکنند و گفته میشود که مؤسسات برای اهداف خاص خود پدید آمده اند؛ هر مؤسسهای با هدفی شکل گرفته و مسأله این است که طلبه ببیند که هدف آن مؤسسه با هدف او هم خوانی دارد و به طور معمول کاستیهایی را در برنامه حوزه دیدهاند که به سوی اصلاح آن رفتهاند.
این کارشناس دینی افزود: اصل وجود مؤسسات اشکالی ندارد و برخی دلبسته به جریان حوزوی هستند؛ اگر اهداف مؤسسات به نظر افراد مطلوب است، میتوانند به این مؤسسات بپیوندند؛ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه و سایر مؤسسات خلأهایی را پر کرده که اگر نبودند، نمیشد خلأها را پر کرد.
وی در پایان طرحی را برای تحصیل علم فلسفه پیشنهاد داشت و تصریح کرد: افرادی که در مؤسسات تحصیل میکنند، منجر به اشکال در جمعکردن دروس مؤسسات و حوزه میشوند و به طور معمول باید از یکی بگذرد؛ طرحی وجود دارد مبنی بر این که افرادی که حتی میخواهند در فلسفه تخصص پیدا کنند، پس از اتمام مقدمات سطوح دیگر را تا پایه 10 در عرض دو سال تمام کرده و سپس وارد تخصص در فلسفه شوند./822/پ201/ف