گزارش راهبردی «ارزیابی عملکرد کارکنان با رویکرد اسلامی» منتشر شد + دانلود

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی، گروه حکمرانی و مدیریت، اخیراً گزارشی راهبردی با عنوان «ارزیابی عملکرد کارکنان با رویکرد اسلامی» منتشر کرده است. این سند که توسط دکتر سیده نرگس راهنما و غلامرضا مظلوم تهیه شده، با هدف بازطراحی نظام ارزیابی عملکرد در سازمان‌های عمومی کشور تدوین شده و راهکاری نوین مبتنی بر ارزش‌های اسلامی ارائه می‌دهد.

مسئله و ضرورت گزارش

گزارش حاضر با شناسایی چالش‌های موجود در نظام ارزیابی عملکرد کارکنان، نظیر خودمحق‌پنداری، ضعف نظارت، کاهش بهره‌وری و فساد اداری، بر ضرورت گذار از رویکرد سنتی «کنترل و مچ‌گیری» به رویکرد مدرن و اسلامی «رشد، توسعه و عدالت» تأکید می‌کند. طبق آمار ارائه‌شده، میانگین کار مفید روزانه کارکنان حدود ۲۲ دقیقه است که نشان‌دهنده ضعف جدی بهره‌وری در نظام اداری فعلی است.

مدل پیشنهادی ارزیابی

پژوهشگران با استفاده از روش‌های ترکیبی کیفی و کمی و تکنیک‌هایی مانند دلفی و AHP، مدل سه‌بعدی ارزیابی عملکرد را پیشنهاد داده‌اند:

1. شاخص‌های تخصصی و حرفه‌ای (۴۰٪): شامل مهارت‌ها، دانش و کارایی.

2. شاخص‌های اعتقادی و اخلاقی (۳۵٪): شامل ایمان، اخلاق، صداقت و پاک‌دستی.

3. شاخص‌های رفتاری و تعاملی (۲۵٪): شامل ارتباطات، کار تیمی و خدمت‌رسانی.

مدل پیشنهادی با فرمولی ویژه، وزن بالایی به اخلاق و اعتقادات می‌دهد و به این ترتیب، ارزیابی عملکرد را از ابزار صرفاً مدیریتی به ابزاری برای تحقق عدالت و امانت‌داری تبدیل می‌کند.

مبانی اسلامی و قرآنی

گزارش، ارزیابی عملکرد را بر پایه آموزه‌های قرآن کریم و نهج‌البلاغه طراحی کرده است. از جمله آیاتی که به سنجش دقیق اعمال و مسئولیت‌پذیری انسان اشاره دارند و همچنین نامه ۵۳ امام علی (ع) به مالک اشتر که بر تمایز عملکرد نیکوکار و بدکار و ترکیب قاطعیت با رحمت تأکید دارد.

آسیب‌شناسی وضع موجود

نظام ارزیابی کنونی در ایران با مشکلات ساختاری، فرایندی، قانونی و فرهنگی مواجه است. فقدان معیارهای واحد، ضعف در بازخورد، نظام انگیزشی ناکارآمد و فرهنگ پرهیز از تعارض، موجب شده ارزیابی عملکرد به ابزاری صوری برای پرداخت کارانه تبدیل شود.

ویژگی‌های اجرایی مدل پیشنهادی

برای عملیاتی کردن این مدل، راهکارهای زیر ارائه شده است:

• ارزیابی ۳۶۰ درجه: شامل خودارزیابی، ارزیابی مدیر، همکاران و ارباب رجوع.

• جدول شاخص‌های رفتاری: ارائه مصادیق عینی برای مفاهیم کیفی، از جمله تعریف دقیق رفتاری برای «امانت‌داری» یا «انضباط» به منظور کاهش سلیقه‌ای عمل کردن.

• سطح‌بندی عملکرد: دسته‌بندی کارکنان از «عالی» (الگوسازی) تا «غیرقابل قبول» (نیاز به بازآموزی).

توصیه‌های سیاستی و تقنینی

در بخش پایانی، گزارش پیشنهادهایی برای اصلاح قوانین و بهبود شفافیت ارائه می‌دهد:

• ایجاد سامانه ملی رصد عملکرد و بانک اطلاعات شایستگی.

• اتصال نتایج ارزیابی به تصمیمات منابع انسانی شامل ترفیع، انتصاب، پاداش و تنبیه.

• الزام به انتشار نتایج کلی ارزیابی سازمان‌ها برای افزایش شفافیت اجتماعی.

نتیجه‌گیری گزارش بر این نکته تأکید دارد که استقرار نظام ارزیابی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی و معیارهای علمی، می‌تواند به افزایش بهره‌وری، سلامت اداری و توسعه اخلاقی کارکنان منجر شود و زمینه‌ساز ارتقای کیفیت مدیریت در سازمان‌های عمومی کشور گردد.

علاقه‌مندان جهت  دانلود می‌توانند کلیک کنند.