"ارتقاء سواد رسانهای" مؤثرترین راه مقابله با جنگ شناختی دشمن است
سید مرتضی اسماعیلی طبا، مدیر گروه مدیریت دانشگاه ادیان و مذاهب، در گفتوگو با خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، با اشاره به اغتشاشات اخیر، این حوادث را امتداد جنگ ترکیبی و شناختی دشمنان علیه جمهوری اسلامی دانست و تأکید کرد: اتفاقات اخیر نشان داد که دشمن با تغییر تاکتیکها و استفاده از نیروهای متنوع بهدنبال غافلگیری جامعه و ایجاد خشونت سازمانیافته بهویژه علیه نمادهای دینی و انقلابی بوده است.
مدیر کل پیشین ارشاد اسلامی استان تهران افزود: حمله برنامهریزیشده به نمادهای دینی و ارزشی نشان میدهد که با یک عملیات صرفاً هیجانی مواجه نیستیم، بلکه یک پروژه از پیش طراحیشده رسانهای و میدانی در حال اجراست؛ از همین رو ضرورت ارتقای سواد رسانهای بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
مدیر گروه مدیریت دانشگاه ادیان و مذاهب با بیان اینکه در شرایط بحرانی، محدودسازی موقت اینترنت و پیامرسانها میتواند اجتنابناپذیر باشد، تصریح کرد: برخوردهای سلبی اگرچه در مقاطعی لازم است اما راهحل دائمی محسوب نمیشود. آنچه مغفول مانده اقدامات ایجابی و آمادهسازی ذهنی جامعه پیش از بروز بحرانهاست.
اسماعیلی طبا با انتقاد از عملکرد برخی دستگاهها، خاطرنشان کرد: ما باید پیش از وقوع چنین حوادثی مردم را برای مواجهه با جنگ رسانهای آماده میکردیم اما متأسفانه در این زمینه کوتاهیهای جدی صورت گرفته است. تقویت تفکر انتقادی، آموزش بررسی اعتبار منبع، توجه به فرامتن پیامها و افزایش مهارتهای تحلیل رسانهای باید در اولویت سیاستگذاری فرهنگی قرار گیرد.
وی با اشاره به تجربه کشورهای پیشرو در حوزه سواد رسانهای گفت: در بسیاری از کشورها، آموزش سواد رسانهای بهصورت نظاممند در کتابهای درسی کلیه پایه های آموزشی گنجانده شده است، در حالی که این روند در ایران ناقص بوده و بهویژه آموزش و پرورش میتوانست نقش بسیار پررنگتری ایفا کند که متأسفانه نوعی ترک فعل در این حوزه مشاهده میشود.
این استاد دانشگاه همچنین از کمتوجهی رسانه ملی به آموزش سواد رسانهای انتقاد کرد و افزود: صدا و سیما با وجود برخورداری از شبکههای متعدد نتوانسته است بهطور جدی و مستمر مردم را نسبت به شایعات، پشتصحنه پیامهای رسانهای و اهداف پنهان جریانهای خبری آگاه کند.
اسماعیلی طبا با تأکید بر نقش رسانههای دیجیتال و مؤسسات فرهنگی اظهار داشت: این مجموعهها میتوانند سهم مهمی در افزایش قدرت تحلیل مردم در فضای رسانهای داشته باشند. نمونههایی مانند شایعهپراکنی شبکه ایران اینترنشنال درباره تعداد جانباختگان حوادث اخیر نشان میدهد که چگونه اخبار کذب میتواند بر افکار عمومی اثر بگذارد و فضای روانی جامعه را تحت تأثیر قرار دهد.
وی در پایان با پیشنهاد تشکیل «سازمان نهضت سواد رسانهای در نظام اسلامی» تصریح کرد: ایجاد چنین نهادی میتواند هماهنگی مؤثری میان دستگاههای دولتی و نهادهای مردمی و خصوصی ایجاد کند. مقابله واقعی با دشمن در عرصه رسانهای، بدون ارتقای سواد رسانهای عمومی ممکن نیست و امید میرود کمکاریهای گذشته در این حوزه هرچه سریعتر جبران شود.