علتشناسی مواضع ترامپ علیه رهبری ایران؛ از نظریه مرد دیوانه تا بنبست در سیاستهای مهار
حجتالاسلام والمسلمین ابوالحسن حسنی، مدرس و پژوهشگر حوزه علمیه چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری رسا در چهارمحال و بختیاری در پاسخ به این پرسش که علت لفاظی مستقیم رئیس جمهور آمریکا به مقام ولایت فقیه چیست؟ اظهار کرد: تحلیل این رخداد نیازمند درک بافتار تنشهای انباشتهشده میان ایران و ایالات متحده در سالهای اخیر است. لفاظی مستقیم ترامپ علیه شخص امام خامنهای و عبور از خطوط قرمز دیپلماتیک که بر طبق آن، سران کشورها را مصون از تهدید مستقیم جانی یا تغییر مستقیم میداند، نشاندهنده تغییر فاز از «فشار حداکثری» به رویکرد «حذف رأس هرم» است.
حجتالاسلام حسنی با ذکر اینکه این تغییر ادبیات و تمرکز بر شخص رهبر جمهوری اسلامی را میتوان در سه سطح روانشناختی، ژئوپلیتیک و سیاست داخلی/خارجی آمریکا واکاوی کرد، ادامه داد: لفاظی ترامپ ترکیبی از کینه شخصی ناشی از شکستهای قبلی در برابر درایت رهبری، محاسبه استراتژیک ناظر بر تشخیص جایگاه بیبدیل رهبری در حفظ محور مقاومت و نیاز سیاسی مبنی بر فرار رو به جلو برای شکستن بنبست سیاست خارجی آمریکا است.
این مدرس حوزه علمیه چهارمحال و بختیاری تصریح کرد: ترامپ تلاش کرد با هدف قرار دادن نماد ثبات جمهوری اسلامی، همزمان انسجام درونی سیستم را هدف بگیرد و پیامی از ارعاب مطلق ارسال کند.
علل روانشناختی اظهارات وقیحانه ترامپ علیه رهبری جمهوری اسلامی
حجتالاسلام حسنی با تأکید بر اینکه ترامپ سیاست را نه از دریچه ساختارها و بوروکراسی، بلکه از دریچه «روابط بینفردی» و «معاملات» میبیند، افزود: در این راستا باید به مفهوم شخصیسازی تعارض اشاره کنم که ترامپ تمایل دارد دشمنیهای ملی را به خصومتهای شخصی تقلیل دهد. او شکست سیاستهای قبلی خود مانند خروج از برجام در دور اول که منجر به تسلیم ایران نشد را ناشی از مقاومت یک ملت یا ساختار سیاسی نمیتواند ببیند، بلکه ناشی از سرسختی یک فرد (یعنی آیتالله خامنهای) میداند. در روانشناسی وی، اگر مانع اصلی برداشته شود، سیستم زیرمجموعه فرو میریزد و آماده معامله میشود.
وی ادامه داد: نکته دوم در این خصوص عقده نرسیسیسم و تحقیر متقابل در ترامپ است با این توضیح که وی خود را نماد قدرت مطلق میداند. رهبر معظم انقلاب در طول دهههای گذشته با ادبیاتی تحقیرآمیز نسبت به آمریکا (مانند جمله معروف «ترامپ را شایسته مبادله پیام نمیدانم» در دیدار با شینزو آبه) با او برخورد کرده است.
حجتالاسلام حسنی تأکید کرد: برای شخصیت خودشیفتهای مانند ترامپ، این نوع نادیده گرفتهشدن و تحقیر، زخمی عمیق ایجاد میکند که واکنش آن، پرخاشگری مستقیم و تلاش برای حذف فیزیکی یا سیاسی عامل تحقیر است.
مدرس حوزه علمیه چهارمحال و بختیاری باور به نظریه مرد دیوانه را دیگر نکته در این خصوص دانست و توضیح داد: ترامپ آگاهانه تلاش میکند خود را غیرقابل پیشبینی و خطرناک نشان دهد. او باور دارد که اگر رهبر ایران احساس کند با یک سیاستمدار کلاسیک طرف نیست، بلکه با کسی طرف است که ابایی از برهم زدن تمام قواعد بازی ندارد، محاسباتش تغییر خواهد کرد.
حجتالاسلام حسنی یادآور شد: از جهت ژئوپلتیک باید توجه داشت که امروزه جهان بیش از گذشته قطبی شده است. موقعیت رهبری جمهوری اسلامی فراتر از مرزهای ایران تعریف میشود و این موضوع تمرکز دشمن را بر ایشان جلب کرده است.
دلایل ژئوپولیتیکی مواضع ترامپ نسبت به رهبر معظم انقلاب
این پژوهشگر حوزه علمیه چهارمحال و بختیاری با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی نماد ایدئولوژیک در برابر هژمونی است، افزود: ایالات متحده دریافته است که جمهوری اسلامی یک دولت-ملت کلاسیک نیست که صرفاً با فشار اقتصادی تغییر رفتار دهد؛ بلکه یک نهضت ایدئولوژیک است. در این ساختار، ولایت فقیه نقش ستون فقرات را دارد که اجزای پراکنده محور مقاومت (از یمن تا لبنان و عراق) را به هم متصل میکند.
وی یادآور شد: آمریکا به این نتیجه رسیده تا زمانی که این «نقطه ثقل کاریزماتیک» پابرجاست شبکه مقاومت نیز حتی با وجود ضربات تاکتیکی، خود را بازسازی میکند.
حجتالاسلام حسنی ادامه داد: پروژههای آمریکا برای خاورمیانه مانند گسترش پیمان ابراهیم یا ایجاد ناتوی عربی-اسرائیلی همواره با سد استراتژیهای تهران برخورد کرده است. در تحلیل اندیشکدههای آمریکایی، آیتالله خامنهای به عنوان «استراتژیست اصلی» شناخته میشود که با صبر استراتژیک، نقشههای آمریکا را خنثی میکند. بنابراین، حذف یا تضعیف ایشان، نه فقط برای تغییر رژیم در ایران، بلکه به معنای فروپاشی معماری امنیتی ضدآمریکایی در غرب آسیا تلقی میشود.
وضعیتسنجی سیاست داخلی و خارجی دولت ترامپ
وی یادآور شد: ترامپ در مسائل داخلی و خارجی آمریکا نیاز به «پیروزی سریع» و «فرافکنی» دارد و شرایط سیاسی ایالات متحده در دور دوم ریاست جمهوری ترامپ و وضعیت بینالمللی، کاتالیزور این لفاظیها است.
حجتالاسلام حسنی بنبست در سیاستهای فرسایشی را مورد تأکید قرار داد و گفت: تحریمها اگرچه اقتصاد ایران را ضعیف کرده، اما منجر به فروپاشی نظام نشده است و در آغاز سال ۲۰۲۶، آمریکا با خستگی از سیاستهای هزینهبر و کمفایده روبرو است.
وی با بیان اینکه تیم تندروی اطراف ترامپ به او القا میکنند که زمان جراحی فرا رسیده و سیاستهای مهار دیگر پاسخگو نیست، توضیح داد: آنها نیاز به یک دستاورد بزرگ خارجی دارند تا قدرت آمریکا را که توسط چین و روسیه به چالش کشیده شده، بازسازی کنند.
وی فشار لابیهای عبری و عربی را دیگر علت این مواضع ترامپ عنوان کرد و افزود: با توجه به تشدید تنشها میان اسرائیل و ایران، لابیهای قدرتمند فشار میآورند که «سرِ مار» باید کوبیده شود. ترامپ برای راضی نگه داشتن پایگاه رأیدهندگان اوانجلیست و حامیان اسرائیل سطح تهدید را به بالاترین حد تغییر رهبری رسانده است.
این مدرس حوزه علمیه چهارمحال و بختیاری با اشاره به جنگ شناختی و تحریک گسلهای داخلی در ایران از سوی دشمن، بیان کرد: آمریکا آگاه است که دوران گذار احتمالی در رهبری ایران میتواند پاشنه آشیل سیستم باشد. طرح موضوع «تغییر رهبر» یک عملیات روانی برای تحریک افکار عمومی داخلی، ایجاد تشتت در نخبگان حاکم، و ارسال سیگنال به اپوزیسیون است تا آنها را برای یک لحظه موعود آماده کند.