گزارشی از هفتمین همایش «کتاب سال حکومت اسلامی» در قم

به گزارش سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، هفتمین همایش کتاب سال حکومت اسلامی، از سوی مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری با قرائت پیام آیت الله موحدی کرمانی در دبیرخانه این مجلس در قم برگزار شد.

متن پیام رئیس مجلس خبرگان رهبری به این همایش به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

انقلاب اسلامی ایران، قیامی الهی و رجعتی آگاهانه به فطرت توحیدی انسان معاصر بود؛ حرکتی که با هدف احیای دین در عرصه حیات اجتماعی و تحقق حاکمیت ارزش‌های الهی در نظام اداره جامعه، به رهبری عبد صالح خدا؛ حضرت امام خمینی(قَدَّسَ الله ‌سره)، شکل گرفت و با مجاهدت ملت مؤمن ایران به ثمر نشست. این انقلاب، نه صرفاً یک تحول سیاسی، بلکه آغاز مسیری تمدنی و تاریخی بود که همچنان با صلابت و استقامت در حال تداوم است.

اکنون در چله دوم حیات پربرکت انقلاب اسلامی و در پرتو راهبری حکیمانه‌ی مقام معظم رهبری(مدظله‌العالی)، نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران وارد مرحله‌ای نوین و سرنوشت‌ساز شده است. در این مرحله، بیش از هر زمان دیگر، ضرورت طراحی مسیری مطلوب مبتنی بر آموزه‌های اصیل دینی، عقلانیت اجتهادی و الزامات تحقق اهداف گام دوم انقلاب، خود را به‌عنوان رسالتی عظیم و اساسی برای حوزه‌های علمیه و نهادهای علمیِ برآمده از آن نمایان می‌سازد.

بی‌تردید، نظام اسلامی که از پشتوانه نظری و معرفتی حوزه‌های علمیه برخوردار است، برای استمرار و ارتقای کارآمدی خود در عرصه‌های گوناگون حکمرانی، نیازمند پژوهش‌های عمیق، منسجم و برخوردار از اتقان علمی است. بازتعریف نظام مسائل اصلی حکومت اسلامی، توجه به موضوعات نوپدید تمدنی، عملیاتی‌سازی الگوی ایرانی ـ اسلامی پیشرفت، بازخوانی انتقادی نظامات سیاسی و اجتماعی غرب، حاکمیت عقلانیت اجتهادی و طراحی نظام‌های متناسب با نیازهای جامعه اسلامی، از جمله مأموریت‌های خطیر حوزه‌های علمیه و به‌ویژه مرکز تحقیقات حکومت اسلامی دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری به شمار می‌رود.

در شرایط کنونی که دسیسه‌ها و دشمنی‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران، شدت یافته و این جبهه استکباری، با بهره‌گیری از جنگ ترکیبی و حمایت مستقیم از اغتشاشات اخیر، در پی تضعیف امنیت، وحدت و اعتماد عمومی بوده است، بار دیگر ناکامی دشمنان و استحکام درونی نظام اسلامی آشکار گردید. این حوادث، مسئولیت نخبگان، عالمان و اندیشمندان را در تبیین حقایق، پاسخ‌گویی عالمانه به شبهات و مقابله با تحریف‌ها و جنگ روانی دشمنان، دوچندان ساخته است.

مقام معظم رهبری(مدظله‌العالی) در بیانات روشنگرانه اخیر خود، با تبیین ماهیت این اغتشاشات و نقش مستقیم دشمنان انقلاب اسلامی، بر ضرورت هوشیاری، بیان پشت پرده‌ی این حوادث و تبیین کارآمدی نظام اسلامی و حضور مؤثر و مسئولانه خواص و نخبگان در عرصه جهاد تبیین تاکید فرمودند. بدون تردید، تلاش علمی برای تبیین مبانی، اهداف و کارآمدی حکومت اسلامی و پاسخ به پرسش‌ها و شبهات موجود از مصادیق روشن این مجاهدت بزرگ به شمار می‌آید.

در چنین فضایی، برگزاری هفتمین همایش «کتاب سال حکومت اسلامی» به همت مرکز تحقیقات حکومت اسلامی دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، اقدامی ارزشمند، سنجیده و در تراز نیازهای امروز انقلاب اسلامی است. این همایش، با هدف حمایت از آثار علمی فاخر، تقویت پژوهش‌های مسئله‌محور و پیوند میان نظریه و عرصه اجرا، می‌تواند نقشی مؤثر در غنابخشی به ادبیات علمی حکومت اسلامی و تقویت پشتوانه نظری نظام ایفاء نماید.

اینجانب، ضمن قدردانی از تمامی اساتید، پژوهشگران و دست‌اندرکاران برگزاری این همایش علمی، به‌ویژه حضرت آیت‌الله بوشهری، ریاست محترم دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری و حضرت آیت‌الله رجبی، ریاست محترم مرکز تحقیقات حکومت اسلامی، به جهت حمایت و راهبری این همایش فاخر، توفیق روزافزون همگان را از درگاه خداوند متعال مسئلت می‌نمایم و امیدوارم نتایج و دستاوردهای این همایش، گامی اثربخش در مسیر تحقق اهداف بلند انقلاب اسلامی و زمینه‌ساز پیشرفت هرچه بیشتر نظام اسلامی باشد.

 والسلام علیکم و رحمة‌الله و برکاته

محمدعلی  موحدی کرمانی؛ رئیس مجلس خبرگان رهبری

7 بهمن 1404

پس از قرائت پیام رئیس مجلس خبرگان رهبری آیت‌الله محمود رجبی عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری و رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی این مجلس با تبریک فرارسیدن ماه شعبان و میلاد حضرت بقیه‌الله‌الاعظم(عج)، بر اهمیت ترویج، فرهنگ‌سازی و نهادینه‌سازی نظریه ولایت فقیه در سطح جهان اسلام و فراتر از آن تأکید کرد و اظهار داشت: اهمیت مباحث حکومت اسلامی و به ویژه نظریه ولایت فقیه بر همگان آشکار است، اما باید توجه داشت که در عرصه ترویج و معرفی این نظریه، هنوز در آغاز راه هستیم.

وی با تقدیر از تلاش‌های انجام‌شده توسط فرهیختگان و پژوهشگران حوزوی، افزود: کارهای خوبی انجام شده، اما در مقایسه با آنچه باید صورت گیرد به‌ویژه در عرصه‌های ترویج، فرهنگ‌سازی، نهادینه‌سازی و اجماع‌سازی در جهان اسلام و حتی در سطح جهانی تازه در ابتدای مسیر قرار داریم.

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی با بیان اینکه نظریه ولایت فقیه به عنوان برترین نظریه حکمرانی و مدیریت جامعه در جهان قابل عرضه است، تصریح کرد: متأسفانه هنوز بسیاری از افراد جامعه ما آن‌گونه که باید با این نظریه آشنایی ندارند و این مسئولیت حوزه‌های علمیه، مراکز تحقیقاتی و فرهنگی را سنگین‌تر می‌کند.

عضو مجلس خبرگان رهبری خاطرنشان کرد: مهم است که ما بتوانیم این نظریه را در قالب‌های متنوع، متناسب با سطح معلوماتی، فرهنگی و دینی مخاطبان مختلف، آماده و ارائه کنیم. این نظریه‌ای است که سعادت جامعه بشری در گرو تحقق آن است.

تأکید بر تدوین برنامه‌ای جامع با مشارکت مراکز علمی و فرهنگی حوزوی

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی در ادامه با اشاره به ضرورت معرفی و نهادینه‌سازی نظریه ولایت فقیه در سطح جهانی، تصریح کرد: سعادت جامعه بشری، جامعه اسلامی و نظام مقدس جمهوری اسلامی به این نظریه وابسته است.

وی با بیان اینکه شواهد موجود نشان می‌دهد در عرصه ترویج و فرهنگ‌سازی این نظریه کار لازم انجام نشده است، افزود: تأکید بنده این است که در مرکز تحقیقات مجلس خبرگان، کمیسیون‌های تخصصی و هیئت‌های اندیشه‌ورز، این مسئله به صورت جدی مورد توجه قرار گیرد. ان‌شاءالله برنامه‌ای جامع و کامل در این عرصه ترسیم خواهد شد و با مشارکت همه مراکز تحقیقاتی و فرهنگی، این رسالت بزرگ را به سرمنزل مقصود خواهیم رساند.

عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر گستره جهانی این رسالت افزود: این مسئله تنها محدود به جامعه ما نیست، بلکه جامعه شیعی در کل جهان، جامعه اسلامی و حتی جامعه بشری را در بر می‌گیرد. این نظریه از نظریاتی است که در جهان قابل افتخار است و اگر به درستی تبیین شود، ملت‌ها و فرهیختگان جهانی از آن استقبال خواهند کرد.

وی در بخش دیگری از سخنانش با تقدیر از اقدامات دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری در زمینه فرهنگ‌سازی و نهادینه‌سازی نظریه حکومت اسلامی و ولایت فقیه، گفت: حرکت‌های جدیدی در این دوره از مجلس خبرگان آغاز شده است. جا دارد از آیت‌الله حسینی بوشهری رئیس دبیرخانه مجلس خبرگان که همواره همراهی و حمایت کرده‌اند، تشکر کنم.

آیت‌الله رجبی با اشاره به گسترش فعالیت‌های مرکز تحقیقات حکومت اسلامی، خاطرنشان کرد: همایش کتاب سال حکومت اسلامی که پیش‌تر هر دو سال یک‌بار برگزار می‌شد، امسال به همت دوستان به رویدادی سالانه تبدیل شده و حوزه فعالیت آن گسترده‌تر شده است.

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری در ادامه ارائه گزارش عملکرد این مرکز به تشریح مهم‌ترین اقدامات صورت‌گرفته در راستای نهادینه‌سازی و ترویج نظریه ولایت فقیه پرداخت و اولین اقدام اساسی را بازنگری و روزآمدسازی اساسنامه مرکز تحقیقات عنوان کرد و گفت: این اساسنامه از سال‌ها پیش تغییر نکرده بود. با همکاری کمیسیون حراست و پاسداری از ولایت فقیه مجلس خبرگان، جلسات متعددی برای بررسی و بازنگری آن برگزار شد که نتیجه آن نزدیک به نهایی شدن است و پس از بررسی کارشناسی در شورای مرکز، برای تصویب نهایی به ریاست مجلس خبرگان ارسال خواهد شد. این کار برای ترسیم دقیق حرکت مرکز در سال‌های آینده، تعیین خط‌ مشی و سیاست‌های آن، ضروری بود.

تدوین پنج آیین‌نامه جدید

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی از تدوین و تصویب پنج آیین‌نامه جدید در این مرکز خبر داد و گفت: بر این اساس، آیین‌نامه همایش کتاب سال حکومت اسلامی به عنوان سند پایه برگزاری این رویداد مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین آیین‌نامه نگارش دانشنامه ولایت فقیه با هدف تأمین منبعی جامع و مستند برای پوشش همه عرصه‌های مرتبط با این نظریه تدوین شده که به زبان فارسی تهیه و در مراحل بعد به جامعه فقهی خارج از کشور عرضه خواهد شد. آیین‌نامه کتابخانه مرکز نیز با هدف رفع محدودیت‌های دسترسی به کتابخانه تخصصی مرکز تصویب شد که ابتدا دسترسی اعضای خبرگان را فراهم کرده و در گام‌های بعد با تعیین شرایط خاص، امکان استفاده سایر پژوهشگران را فراهم می‌کند. آیین‌نامه نشست‌های پاسخ به شبهات (پرسمان ولایی) برای ساماندهی مأموریت پاسخگویی به شبهات حوزه حکومت اسلامی و ولایت فقیه تنظیم شده است. در نهایت، آیین‌نامه تعیین اولویت‌های پژوهشی (نظامنامه نیازها و اولویت‌ها) نیز به تصویب رسیده تا فعالیت‌های پژوهشی مرکز را هدایت و اولویت‌بندی کند.

تدوین چشم‌انداز و آیین‌نامه میزگردهای تخصصی

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری، در ادامه گزارش عملکرد این مرکز، از تدوین چشم‌انداز و آیین‌نامه میزگردهای تخصصی با محوریت اعضای مجلس خبرگان در استان‌ها خبر داد و به تشریح برنامه‌های آموزشی این مرکز پرداخت.

آیت الله رجبی اظهار کرد: تدوین چشم‌انداز مرکز تحقیقات حکومت اسلامی از دیگر اقداماتی بود که پیش‌نویس آن تکمیل شده و باید نهایی و تصویب شود.

وی از تدوین آیین‌نامه میزگردهای تخصصی حکومت اسلامی با محوریت اعضای مجلس خبرگان رهبری خبر داد و گفت: به نظر رسید لازم است در سطح کشور، نشست‌ها و میزگردهای علمی با محوریت اعضای خبرگان در استان‌ها برگزار کنیم. آیین‌نامه این میزگردها نیز تهیه شد.

برگزاری دوره‌های آموزشی فشرده

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری با اشاره به بخش آموزش، گفت: دوره‌های آموزشی ولایت فقیه از قبل به صورت مجازی و حضوری برگزار می‌شد. آمار شرکت‌کنندگان نشان از استقبال چشمگیر دارد. در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۰۰ نفر و در سال ۱۴۰۴ تعداد ۸۰۰ نفر در این دوره‌ها شرکت کرده‌اند و آموزش‌های مرتبط با ولایت فقیه و حکومت اسلامی را دریافت نموده‌اند. علاوه بر این، دوره‌های آموزشی دیگری از جمله دوره‌های کارگاهی پاسخگویی به شبهات و دوره‌های کارگاهی دانش‌افزایی اساتید در مرکز در حال اجراست که این دوره‌ها با هدف توانمندسازی نیروهای حوزوی و متخصص در زمینه تبیین و دفاع از نظریه حکومت اسلامی طراحی و اجرا می‌شوند.

تکمیل بسته آیین‌نامه‌های مرکز

آیت‌الله رجبی ادامه داد: با تهیه آیین‌نامه‌های ضروری از جمله آیین‌نامه نشست‌های شبهه‌پژوهی (پرسمان ولایی) و آیین‌نامه میزگردهای تخصصی، بسته نظارتی و اجرایی مرکز تحقیقات حکومت اسلامی برای پاسخگویی به شبهات و ترویج گفتمان ولایت فقیه هم در سطح ملی و هم در تعامل با اعضای خبرگان در استان‌ها، تکمیل شده است. این اقدامات در راستای مسئولیت خطیر مرکز که در اساسنامه و سیاست‌های کمیسیون حراست و پاسداری از ولایت فقیه مورد تأکید قرار گرفته، انجام شده است.

برگزاری دوره‌های ولایت فقیه به زبان عربی و فارسی در ۷ استان

وی با اشاره به برگزاری دوره‌های دانش‌افزایی اساتید مدرس ولایت فقیه و حکومت اسلامی گفت: در سال ۱۴۰۳، یک دوره با حضور ۶ نفر برگزار شد، اما در سال ۱۴۰۴ تاکنون ۷ دوره با مجموع ۲۸۷ نفر در استان‌های قم، آذربایجان شرقی، سیستان و بلوچستان و خوزستان برگزار شده است.

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری افزود: دوره‌های آموزشی به زبان عربی نیز پس از برگزاری محدود در سال‌های گذشته، امسال مجدداً آغاز شده و توسعه یافته است.

آیت‌الله رجبی ادامه داد: نشست‌هایی با فارغ‌التحصیلان دوره‌های قبلی برگزار شد تا آمادگی بیشتری یافته، سؤالاتشان پاسخ داده شود و برای ایفای نقش در سطح کشور سازماندهی و اعزام شوند.

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری در ادامه گزارش عملکرد این مرکز از برنامه آموزش و اعزام اساتید به مراکز مختلف خبر داد و اظهار داشت: اساتید تربیت‌شده در این مرکز در مراکزی همچون جامعه المصطفی(ص) به آموزش مشغول هستند و فارغ‌التحصیلان دوره‌های تخصصی نیز برای تدریس به مراکزی مانند تیپ امام صادق(ع)، مرکز شهید محلاتی، مرکز آموزش نیروی انتظامی، مرکز امامت نیروی دریایی سپاه و وزارت دفاع اعزام شده و دوره‌های تخصصی را در آنجا برگزار کرده‌اند.

وی به بخش تولید منابع پژوهشی و آموزشی مرکز تحقیقات حکومت اسلامی اشاره کرد و افزود: کتاب درسی با عنوان مبانی الفکرالسیاسی الاسلامی برای دوره‌های عربی آماده چاپ است. مداخل دانشنامه ولایت فقیه در مراحل نهایی قرار دارد و «نظام مسائل پژوهشی» برای هدایت پژوهش‌های کتابی و پایان‌نامه‌ای تنظیم شده است. همچنین با همکاری مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه ۱۳۳ موضوع پایان‌نامه در سطوح ۳ و ۴ حوزوی با راهنمایی اساتید منتخب این مرکز به تصویب و اجرا رسیده است.

آیت‌الله رجبی با اشاره به پیشرفت پروژه‌های تحقیقاتی کلان مرکز تحقیقات حکومت اسلامی تصریح کرد: تألیف کتاب «سیر تطورات تاریخی ولایت فقیه» در مرحله نیمه‌نهایی است و تدوین کتاب «خبرگان ملت (دور ششم مجلس خبرگان)» حدود ۸۵ درصد پیشرفت داشته است. همچنین بانک پژوهشگران برای دانشنامه ولایت فقیه تشکیل شده و پس از نهایی شدن مداخل، کار نگارش آغاز خواهد شد.

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی از برگزاری جلسات توجیهی و آموزشی برای نگارندگان «پرسمان ولایی» به منظور ارتقای کیفیت پاسخ‌ها و نیز برگزاری جلسات هم‌اندیشی با مراکز علمی و حوزوی متعدد برای استفاده از ظرفیت‌های مشترک خبر داد و گفت: این اقدامات، گام‌های عملی در راستای ترویج، تعمیق و نهادینه‌سازی نظریه مترقی ولایت فقیه در عرصه‌های آموزشی، پژوهشی و فرهنگی است.

رشد ۵۶۰ درصدی آثار ارسالی به همایش کتاب سال حکومت اسلامی

آیت‌الله رجبی به تشریح اقدامات رسانه‌ای، توسعه کتابخانه و آمار کمّی و کیفی آثار ارسالی به همایش پرداخت و با اشاره به انعقاد تفاهمنامه با مراکز همکار، از تقویت کتابخانه تخصصی مرکز خبر داد و گفت: در کتابخانه، ۴۷۹۰ عنوان کتاب جدید افزوده و ثبت گردید.

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی مجلس خبرگان رهبری از به‌روزرسانی و تقویت گسترده بخش رسانه این مرکز خبر داد و گفت: وب‌سایت مرکز که با مشکلات فنی مواجه شده بود، احیا و به‌روزرسانی شد. همچنین سامانه آموزش برخط (آنلاین) مرکز آماده‌سازی شده، بخش اخبار و گزارش‌های سامانه داخلی تقویت شده و محتوای کانال‌های مرکز همراه با توسعه بخش سمعی‌بصری به‌روزرسانی شده است

وی هدف از این اقدامات را ایجاد یک پایگاه رسانه‌ای متناسب با شأن مرکز برای پوشش جامع فعالیت‌های داخلی و دبیرخانه مجلس خبرگان عنوان کرد و ابراز داشت: آمار آثار ارسالی به هفتمین همایش کتاب سال حکومت اسلامی اعلام شد که نشان‌دهنده استقبال چشمگیر پژوهشی است. بر این اساس در سال ۱۴۰۳ تعداد ۳۲۰ عنوان کتاب و ۱۸۰ پایان‌نامه به دبیرخانه همایش رسیده بود، درحالی که در سال جاری (۱۴۰۴) با رشد کمّی قابل توجه، ۱۷۸ عنوان کتاب که مستقیم توسط مؤلفان و مراکز پژوهشی ارسال شده و نیازی به خرید مرکزی نداشت ۱۲۰۰ پایان‌نامه (با رشد حدود ۵۶۰ درصدی) و ۱۱۹ مقاله علمی به دست دبیرخانه همایش رسیده است.

وی توضیح داد: با اطلاع‌رسانی گسترده، دیگر نیازی به خرید کتاب توسط مرکز نبود و مؤلفان و مراکز پژوهشی خود اقدام به ارسال آثار کردند. همچنین بررسی مقالات به مجله علمی-پژوهشی حکومت اسلامی سپرده شد تا با دقت علمی ارزیابی شوند.

رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی از برگزاری ۵ پیش‌همایش در استان‌های مختلف با موضوع کارآمدی نظام خبر داد و گفت: این جلسات به منظور بررسی و تقویت گفتمان کارآمدی نظام جمهوری اسلامی برگزار شد و مجموعه مباحث آن به زودی در قالب کتاب منتشر و در اختیار اندیشمندان قرار خواهد گرفت.

آیت‌الله رجبی در پایان با تشکر از تمامی دست‌اندرکاران برگزاری همایش، ابراز امیدواری کرد: با انعکاس اخبار این همایش، سال آینده شاهد فعالیت‌های گسترده‌تر و همایشی با کمیت و کیفیت بالاتر باشیم.