تبیین نظامواره سیره امام شهید انقلاب اسلامی
حجتالاسلام رضا خانجانی مدیر گروه مکتب امام و رهبری پژوهشكده باقر العلوم در گفتوگو با خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، در تبیین ضرورت بازگویی مقتدرانه و مؤثر سیره امام شهید ابراز داشت: در درجه اول باید به مبانی فکری و منظومه معرفتی ایشان نفوذ کرد؛ چرا که سیره عملی و اخلاقی ایشان، برخاسته از یک نظام فکری عمیق و برگرفته از معارف ناب اسلامی و ریشه در قرآن و سنت است. اساس این منظومه اندیشهای، همانگونه که در کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» تبیین شده، بر پایه توحید بنا شده است. همانطور که علامه طباطبایی رحمهالله بیان میفرمودند، محور آیات قرآن توحید است و تمام معارف اندیشه امام شهید نیز بر همین محور استوار است و از توحید تغذیه میشود. از همین رو، تمام بیانات ایشان نشاندهنده این است که جانمایه اندیشههای ایشان بر پایه اصل «لا اله الا الله» شکل گرفته است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: در واقع، نگاه ایشان به «جهاد کبیر» و نفی تبعیت، ریشه در حقیقت توحید دارد؛ به این معنا که ایشان معنای توحید را با نفی استکبار پیوند زدهاند. نفی هرگونه اطاعت از غیر خدا و نفی هر آنچه از شیاطین انسی و جنی محسوب میشود، مصداق بیرونی همان معنای توحید است. بنابراین، برای درک شالوده فکری ایشان، باید دانست که این اندیشه از کجا نشأت میگیرد. ما بهشدت نیازمند تبیین این معارف پایه هستیم، چرا که نسل جوان جهان امروز، تشنه چنین معارف عمیقی است؛ بهویژه در جهانی که عدهای معدود تحت عنوان «جبهه استکبار»، با در دست داشتن ثروت و قدرت، ملتها را به استعمار و استضعاف کشاندهاند.
حجتالاسلام خانجانی با تبیین ابعاد مختلف این رویکرد استکباری اظهرا داشت: این جریان در حوزههای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی حاکم است. اگر جبهه استکبار را در حوزه فرهنگ تبیین کنیم، متوجه میشویم که دغدغه اصلی امام شهید، وقوع یک «انقلاب فرهنگی» برای کنار زدن فرهنگ استکبار و حاکم کردن باورها و آداب و رسوم دینی بود که در واقع همان معنای نفی استکبار در عرصه فرهنگ است. در حوزه اقتصاد نیز، مفهوم «اقتصاد مقاومتی» که از ایشان نشأت گرفته، بر پایه نفی وابستگی به الگوهای شرقی، غربی، اشتراکی یا لیبرالی و ایستادن بر ظرفیتهای درونی و قدرتهای داخلی بنا شده است تا عدالت دینی بر پایه توحید اقامه شود.
وی در ادامه با تأکید به نگاه توحیدی حاکم بر اندیشه امام شهید ابراز داشت: این نگاه توحیدی در اندیشه رهبری شهید، همچون چشمهای است که در تمامی لایههای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی سرریز میشود. اگر این اندیشهها به صورت ریشهای تبیین شوند، مخاطبان درخواهند یافت که چرا رویکردها و سیاستهای ایشان در طول سالیان متمادی، با چنین ثبات فکری و معرفتی نابی، همواره استوار و بدون تغییر باقی مانده است.
مدیر گروه مکتب امام و رهبری پژوهشكده باقر العلوم ادامه داد: ما در فضای منبر و تبلیغ دینی، بهویژه در مواجهه با مخاطبان مختلف از جمله نسل جوان، دانشجویان و طلاب، بهشدت نیازمند آن هستیم که بر ضرورت تقویت بنیه اعتقادی پافشاری کنیم؛ چرا که این بنیه مستحکم، تضمینکننده تداوم و پایداری انقلاب ماست. برای این منظور، باید به مبانی فکری امامان انقلاب، بهویژه امام شهید که پایه گذار مکتب «ناب شیعی در عصر جدید» بودند، تکیه کنیم. نکته بسیار مهم این است که مباحث فکری امامان انقلاب، بحثهایی انتزاعی و صرفاً ذهنی نیستند، بلکه با رویکردی عینی و مبتنی بر واقعیتهای جامعه مطرح شدهاند.
حجتالاسلام خانجانی با اشاره به نکتهای از رهبر شهید در مقدمه کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» خاطر نشان کرد: ایشان با آسیبشناسی فرآیند انتقال باورها، به چند اشکال اساسی در آموزش عقاید اشاره میکنند؛ از جمله اینکه بسیاری از مباحث، ماهیتی ذهنی و انتزاعی دارند، از پیوند با واقعیتهای بیرونی بیبهرهاند، فاقد انسجام نظاموار هستند و از ریشههای قرآنی و جامعهساز فاصله گرفتهاند. ایشان در سیره فکری خود، دقیقاً با پرهیز از این آسیبها، اندیشههای دینی را از بنمایههای قرآنی و سنت پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) استخراج کرده و آنها را بهگونهای ارتقا میدهند که با شرایط و نیازهای معاصر جامعه کاملاً منطبق باشد.