امنیت، سنگ بنای حکمرانی در همه نظامهاست
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، حجتالاسلام والمسلمین سیدسجاد ایزدهی رئیس پژوهشکده نظامهای اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، روز گذشته در نشست علمی «مسئولیت حاکم اسلامی در حفظ امنیت عمومی؛ از مدارا تا اقتدار» که به همت موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی قم برگزار شد، با تشریح جایگاه مسائل کلان در حکمرانی، گفت: در هر جامعهای موضوعاتی وجود دارد که ذاتاً قابل اغماض نیستند و مستقیماً با حوزه عمومی مردم ارتباط دارند.
وی با تأکید بر مسئولیت ذاتی حکومتها در این حوزه تصریح کرد: مسائلی مانند امنیت، رفاه، آزادی، معیشت، رفع اختلافات و اقامه عدالت از وظایف اصلی حکومتهاست و اگر حکومتی به این مقولات نپردازد، اساساً عنوان حکومت بر آن صادق نخواهد بود.
ایزدهی با بیان اینکه این مسئولیت محدود به نظامهای دینی نیست، اظهار داشت: همه حکومتها فارغ از نوع و جغرافیا مکلف به تأمین این نیازهای بنیادین هستند. امیرالمؤمنین(ع) میفرمایند: «لا بُدَّ للنّاسِ مِن أمیرٍ بَرٍّ أو فاجِر»؛ مردم ناگزیر از داشتن حکومت هستند. فلسفه وجود حکومت نیز تحقق همین اهداف است: برقراری امنیت، عدالت، دادگری و حفظ نظم اجتماعی. بنابراین، هیچ حکومتی نمیتواند نسبت به این امور بیتفاوت باشد یا آنها را رها کند.
رئیس پژوهشکده نظامهای اسلامی با اشاره به تفاوت نظامهای سیاسی در اولویتبندی ارزشها، خاطر نشان کرد: مدل حکمرانی هر کشور بر اساس تقدم و تأخر این مؤلفهها شکل میگیرد. برخی حکومتها آزادی را اصل اولی میدانند، برخی عدالت را و برخی امنیت را، و همین تفاوت در اولویتها، تفاوت ماهوی نظامها را رقم میزند.
وی با تأکید بر اینکه جایگاه محوری امنیت در همه نظامها انکار ناپذیر است و هیچ حکومتی از این مؤلفه غفلت نمیکند و تجربههای جهانی نیز این مسئله را تأیید میکند، گفت: در جریان کرونا، چه در کشورهای شرق، چه در غرب، چه نظامهای لیبرال و چه سوسیالیستی، همگی به این جمعبندی رسیدند که باید امنیت عمومی جامعه تأمین شود؛ حتی اگر به قیمت محدود شدن برخی آزادیها باشد. در غرب که آزادی فردی ارزش محوری تلقی میشود، شاهد محدودسازی گسترده آزادیها بودیم تا امنیت عمومی حفظ شود.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به امنیت در برابر دشمن خارجی گفت: همه کشورها موظفاند استقلال خود را حفظ کرده و در برابر تهدیدها کوتاه نیایند و از منافع ملیشان دفاع کنند. در حوزه امنیت در برابر دشمن خارجی نیز هیچ کشوری تسامح نمیکند. تفاوتها تنها در شیوههای تأمین امنیت است؛ گاهی امنیت بازدارنده است، گاهی پیشگیرانه، گاهی اقتصادی، گاهی نرم و گاهی سخت و نظامی. برخی کشورها با پیوندهای اقتصادی، هزینه تجاوز را برای دشمن بالا میبرند؛ برخی دیگر با قدرت نظامی.
رئیس پژوهشکده نظامهای اسلامی با تفکیک میان امنیت خارجی و امنیت داخلی، تأکید کرد که در همه جوامع، رخدادهایی ممکن است نظم عمومی را تهدید کند و هیچ حکومتی نسبت به آن بیتفاوت نیست. مسئله اساسی در انقلاب اسلامی این است که نوع مواجهه با اخلالگران داخلی نوع مواجهه با مردم، مواجهه ارباب و رعیتی نیست؛ بلکه مواجهه پاسخگو با شهروند است.
وی با بیان اینکه نقد و اعتراض بخشی از حیات اجتماعی است، اظهار داشت: حکومت موظف به شنیدن و پاسخگویی است. اعتراض و مطالبه در چارچوب مشخص باید شنیده شود، اگر درست بود پذیرفته شود و اگر نادرست بود، با تبیین و اقناع پاسخ داده شود.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به سیره امیرالمؤمنین(ع) گفت : با وجود عصمت و عدم خطا، حضرت خود را موظف به پاسخگویی میدانستند؛ زیرا اداره جامعه بدون اقناع مردم ممکن نیست. حضرت حتی در برابر خوارج، تا زمانی که دست به سلاح نبردند، برخورد سخت نکردند؛ به آنها رسیدگی میکردند، پاسخ شبهاتشان را میدادند و تلاش میکردند آنها را به آغوش جامعه بازگردانند.
حجت الاسلام والمسلمین ایزدهی با تأکید بر مرز اعتراض و جرم، خاطرنشان کرد: هنگامی که اعتراض به خشونت، قتل و تخریب اموال عمومی تبدیل شود، هیچ حکومتی نمیتواند سکوت کند. در این مرحله جرم رخ داده و امنیت جان و مال مردم قابل معامله نیست و برخورد قانونی امری اجتنابناپذیر است.
وی ادامه داد: در نظام اسلامی، امنیت پیش از آنکه امنیت سخت باشد، امنیت نرم و مردمی است. نمونه روشن آن، حوادث سال ۱۳۸۸ است. با وجود فضای سنگین فتنه، نظام بهجای برخورد شتابزده، مسیر روشنگری و اقناع را طی کرد. در نهایت، اکثریت مردم خود به حقیقت رسیدند و از نظام حمایت کردند. تنها گروهی اندک باقی ماندند که مسیرشان آشکارا مسیر تخریب و براندازی بود و طبیعتاً با آنها برخورد شد.
رئیس پژوهشکده نظامهای اسلامی با اشاره به فشارهای خارجی علیه جمهوری اسلامی گفت انقلاب اسلامی هرگز آغازگر تجاوز نبوده است. مشکل دشمنان این است که جمهوری اسلامی بر استقلال، کرامت و عزت خود پافشاری کرده و حاضر به عقبنشینی از اصولش نیست. امروز نیز، با وجود همه مشکلات و ضعفهایی که قطعاً وجود دارد و باید اصلاح شود، نباید فراموش کنیم که در یک جنگ تمامعیار ـ اقتصادی، رسانهای و سیاسی ـ قرار داریم.
حجت الاسلام والمسلمین ایزدهی با اشاره به تجربه کشورهای منطقه تأکید کرد: کوتاه آمدن در برابر سلطه بیگانه نهتنها مشکلات را حل نمیکند، بلکه آنها را تشدید میکند. تجربه کشورهایی مانند سوریه، عراق، افغانستان و لیبی بهروشنی نشان میدهد که اگر یک حاکمیت در برابر مسئله امنیت کوتاه بیاید و سلطه بیگانه را بپذیرد، نهتنها مشکلاتش حل نخواهد شد، بلکه مشکلات چندین برابر خواهد شد. این کشورها نه یک گام به جلو رفتند، بلکه چندین گام به عقب بازگشتند.
وی با اشاره به پیوند معیشت و امنیت گفت: هرچند مشکلات اقتصادی واقعی است، اما بدون امنیت، معیشت نیز بهشدت آسیب میبیند. برای تأمین معیشت نیز ناگزیر باید به امنیت پرداخت، زیرا امنیت بستر همه پیشرفتهاست.
استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد:این امنیت، الزاماً به معنای امنیت سخت و نظامی نیست. در بسیاری از ناآرامیهای سالهای اخیر، امنیت سخت شکل نگرفته؛ بلکه محور اصلی، امنیت مردمبنیاد، امنیت مبتنی بر باور، اقناع و مشروعیت اجتماعی بوده است. هر جا که این باور عمومی شکل بگیرد، فتنهها خودبهخود فروکش میکنند.
وی ادامه داد: سنخ امنیت در نظام اسلامی، امنیت مردمبنیاد، بازدارنده و پیشگیرانه است؛ امنیتی که اساس آن بر جلوگیری از شکلگیری ناامنی است، نه صرفاً واکنش سخت پس از وقوع آن. البته هر جا ناامنی سازمانیافته، مسلحانه و هدفمند شکل بگیرد، طبیعی است که نیروهای نظامی و انتظامی وظیفه دارند اقدام قاطع انجام دهند.
حجت الاسلام والمسلمین ایزدهی به رشد بصیرتی وسیاسی مردم در سال های گذشته اشاره کرد و گفت:از سال ۱۳۵۷ تا امروز، سطح بصیرت، دشمنشناسی و فهم سیاسی مردم ایران بهطور چشمگیری افزایش یافته است. حضور پرشور مردم در ۲۲ بهمن، حتی در سختترین شرایط اقتصادی، نشانه همین بلوغ است. سال گذشته نیز یکی از پرشورترین راهپیماییها رقم خورد، زیرا مردم احساس کردند حضورشان میتواند تهدید را دفع کند.
وی افزود: فتنهها همواره بودهاند و خواهند بود، اما مهم این است که جامعه بتواند آنها را به فرصت تبدیل کند. همانگونه که شهید سلیمانی میگفت، از دل تهدیدها میتوان فرصت ساخت. اگر داعش نبود، شاید مقاومت منطقهای به این شکل شکل نمیگرفت.
رئیس پژوهشکده نظامهای اسلامی در پایان خاطرنشان کرد: انقلاب اسلامی از آغاز تا امروز انقلابی مردمی بوده که با رأی مردم شکل گرفته و با مردم ادامه یافته است و مردمسالاری دینی ضامن استقرار، استمرار و بقای نظام است؛ نکتهای که امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری همواره بر آن تأکید داشتهاند.