آیا "قانون تنفس" جنگلهای شمال را نجات داد؟
سرزمین سرسبز شمال کشور، با تنوع زیستی و منابع طبیعی غنی خود، همواره جایگاهی ویژه در توسعه پایدار و حفاظت محیط زیست داشته است. در سالهای اخیر، توجه به بهرهبرداری هوشمندانه و بهینه از این منابع، نه تنها به حفظ جنگلها و اکوسیستمهای طبیعی کمک کرده، بلکه زمینهساز ایجاد فرصتهای اقتصادی و اشتغالزایی برای جوامع محلی نیز شده است. یکی از نوآوریهای شاخص در این مسیر، طرح زراعت چوب در حاشیه آببندانها است که بهعنوان راهکاری همسو با قوانین حفاظت از جنگلهای شمال و همزمان با تأمین نیازهای صنایع چوبی کشور، در دستور کار دستگاههای ذیربط قرار گرفته است.
این طرح که در شهرستانهای بابل، بابلسر و فریدونکنار با همکاری اداره منابع طبیعی و جهاد کشاورزی اجرایی شده، ترکیبی از حفاظت محیط زیست، اشتغال روستایی و توسعه اقتصادی است. اجرای آن بر پایه استفاده بهینه از اراضی غیرقابل کشت برنج و باغی و حاشیه آببندانها استوار است؛ فضایی که پیشتر اغلب بدون بهرهبرداری مناسب باقی میماند و اکنون به بستری برای کاشت صنوبر و تولید چوب صنعتی تبدیل شده است.
طرح زراعت چوب علاوه بر ایجاد درآمد مستقیم برای کشاورزان و اهالی روستاها، به کاهش فشار بر جنگلهای طبیعی و جلوگیری از برداشت غیرقانونی چوب کمک میکند و همزمان با زیباسازی محیط، ظرفیت جذب گردشگر را نیز ارتقا میدهد. این برنامه با فرهنگسازی، مشارکت شوراها و دهیاران روستاها و هدایت کارشناسان محیط زیست همراه شده و با کاشت صدها هزار اصله نهال صنوبر، نمادی از همگرایی توسعه اقتصادی و حفاظت منابع طبیعی ارائه میکند.
به گفته مسئولان، این طرح در راستای قانون تنفس جنگلهای شمال و سیاستهای وزارت جهاد کشاورزی برای تأمین چوب مورد نیاز صنایع کشور شکل گرفته و با هدف ایجاد انگیزه و مشارکت فعال مردم در زمینه زراعت چوب، از ظرفیتهای کماستفاده اراضی حاشیه آببندانها بهرهبرداری میشود. در واقع، این پروژه نمونهای عملی از مدیریت منابع پایدار است که هم نیازهای اقتصادی محلی را پاسخ میدهد و هم گامی مهم در حفاظت از جنگلها و تأمین امنیت زیستمحیطی کشور محسوب میشود.
رونق زراعت چوب در محدوده آب بندانها
جواد رضایی رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری بابل بابلسر و فریدونکنار در خصوص این طرح به تسنیم گفت: رونق زراعت چوب در محدوده آب بندانها از جمله ظرفیتهای مهم این بخش میباشد. آبندانها جهت بهره برداری بهینه به اسم منابع طبیعی سند خورد و علاوه بر طرحهایی که در منابع طبیعی وجود دارد اولویت منابع طبیعی در راستای طرح زراعت چوب و طرح گردشگری درخت کاری در حاشیه آبندانها اجرا شد.
وی افزود: در سالهای اخیر با فرهنگ سازی انجام شده در برخی از مناطق روستایی اعضای شورای اسلامی روستاها و دهیاران با کمک و راهنمایی کارشناسان محیط زیست اقدام به کاشت نهال صنوبر در قالب زراعت چوب کردند این طرح با استقبال خوبی روبرو شد زیرا که آورده اقتصادی خوبی برای اهالی این روستاها برای سرمایه گذاری در جهت توسعه زیرساخت های روستا داشته است.
او ادامه داد: رونق زراعت چوب در آببندانهای مازندران که تعدادشان نیز فراوان است سود اقتصادی و همچنین زیبایی جهت جذب گردشگر را در پی دارد.بسیاری از کارشناسان بر این باورند که برای کاهش قاچاق چوب های جنگلی باید از همین روش استفاده کرد.
وی تصریح کرد: زراعت چوب جزو طرحهایی است که همسو با قانون تنفس جنگل های شمال مطرح و در آن زمان در دستور کار سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری قرارگرفت. این قانون از اواخر سال 1395 اجرا و سرانجام در سال 1398 با اتمام قراردادها تمامی شرکت های فعال بهره بردار، هرگونه بهره برداری تجاری و صنعتی از چوب جنگل های کشور ممنوع شد.
چرا بهرهبرداری از جنگلهای شمال متوقف شد؟
رمضانی کارشناس کشاورزی نیز در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در ساری گفت: پس از توقف بهرهبرداری از جنگلهای شمال با همکاری وزارت جهاد کشاورزی و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری و مراتع برای اشتغالزایی، و استفاده بهینه از زمینهای حاشیه آببندانها و تامین چوب صنایع چوبی و حفظ جنگلها طرح زراعت چوب در سال 1398 اجرای آن در کشور کلید خورد و برای اجرا به دستگاه های مرتبط ابلاغ شد.
او بیان کرد: براساس آمارهای رسمی، سالانه به طور میانگین حدود هشت میلیون متر مکعب چوب برای استفاده در صنایع کل کشور نیاز است که حجم نسبتا بالایی از این مقدار با برداشت های غیر قانونی از منابع جنگلی کشور تامین می شود و ادامه این روند می تواند خسارتهای جبران ناپذیری به جنگلهای کشور در سال های آینده وارد کند.
وی یادآور شد: کارشناسان مربوطه مهم ترین راهکار برای حل مشکل تامین چوب را بستر سازی به منظور ایجاد انگیزه بیشتر مردم برای فعالیت در زمینه زراعت چوب مطرح میکنند که این طرح استفاده از فضای حاشیه ای آبندان یکی از همین موارد است.
کاشت 70 هزار اصله نهال صنوبر در 70 هکتار اراضی بابل
شهیدیپور مدیر جهاد کشاورزی بابل نیز در گفت وگو با خبرنگار تسنیم گفت: 1765 نهال صنوبر به یاد 1765 شهید شهرستان بابل در این ایستگاه غرس شد. این اقدام سرآغاز یک حرکت گسترده برای توسعه زراعت چوب در تمامی اراضی غیرقابل کشت برنج و باغی شهرستان است.
مدیر جهاد کشاورزی بابل با بیان اینکه توسعه زراعت چوب روشی مطلوب برای تأمین نیازهای داخلی کشور است، گفت: همه اراضی شهرستان بابل که قابلیت کشت برنج و باغ را ندارند، ظرفیتی ارزشمند برای کشت صنوبر هستند. این اقدام هم آورده اقتصادی خوبی برای کشاورزان دارد و هم نیازهای داخلی کشور به چوب را تأمین میکند.
شهیدیپور با اشاره به شهرت بابل به عنوان شهر تالابی کشور گفت: 200 قطعه آببندان در این شهرستان ظرفیتی ممتاز برای رونق زراعت چوب است. دیوارههای این آببندانها با کاشت صنوبرهای پررشد، برای اهالی روستا درآمدزایی خواهند کرد.