گمانهزنی یک فرمانده سابق ناتو از سناریوهای احتمالی علیه ایران
دریادار جیمز استاوریدیس James Stavridis فرمانده سابق ناتو در اروپا در بخشی از گمانه زنی های خود مدعی شد که واشنگتن سه سناریو برای حمله نظامی احتمالی به ایران دارد که شامل حملات الکترونیکی، ضربات محدود و عملیات گسترده میشود؛ سه سناریویی که ایران نیز در مقابله با آن ها از تبحر بالایی برخوردار است و بسیاری از تحلیلگران مسائل راهبردی معتقدند هرگونه محاسبهای درباره درگیری نظامی با ایران، با واقعیتهای میدانی و توانمندیهای دفاعی این کشور در تضاد است.
سناریوی نخست: جنگ الکترونیک؛ عرصهای که ایران حرفهای زیادی برای گفتن دارد
استاوریدیس حملات سایبری و جنگ الکترونیک را بهعنوان یکی از گزینهها مطرح کرده است. آنچه او اشاره نکرده، این است که جمهوری اسلامی ایران با سرمایهگذاری گسترده در حوزه دفاع سایبری و تربیت نسلهایی از متخصصان فناوری اطلاعات، نهتنها زیرساختهای حیاتی خود را در برابر حملات سایبری مصون کرده، بلکه توان مقابله بهمثل در این عرصه را نیز بهشکلی جدی در اختیار دارد.
سناریوی دوم: حملات محدود؛ رویایی که در آسمان ایران نقش بر آب میشود
واقعبینانهترین سناریو از نگاه فرمانده سابق ناتو، حملات محدود با موشکهای کروز و جنگندههای رادارگریز است. اما شاید او و امثال او تصور نمیکردند که ایران امروز صاحب شبکهای یکپارچه از پدافند هوایی لایهبهلایه باشد که جدیدترین دستاوردهای نظامی جهان را به چالش کشیده است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که آسمان ایران برای هر متجاوزی امن نیست.
سناریوی سوم: جنگ گسترده؛ باتلاقی بزرگتر از آنچه در تصور میآید
سومین گزینه که از حملات گسترده و ادامهدار سخن میگوید، در واقع تصویری از یک اشتباه محاسباتی تاریخی را ترسیم میکند. ایران امروز با برخورداری از موشکهای نقطهزن با بردهای متنوع، توانمندیهای پهپادی در سطح پیشرفتهترین کشورهای جهان، و موقعیت بینظیر ژئوپلیتیکی در تنگه هرمز، هرگونه ماجراجویی گسترده را به بحرانی تمامعیار برای مهاجمان تبدیل خواهد کرد.
بازدارندگی واقعی؛ معادلهای که دشمنان را به محاسبه مجدد واداشته است
تهدیدهای رسانهای اخیر درباره احتمال حمله گسترده آمریکا، بیش از آنکه نشانهای از قصد واقعی برای جنگ باشد، حکایت از بنبست راهبردهای فشار حداکثری دارد. آنچه استاوریدیس و همفکرانش از آن غفلت کردهاند، تجربه چندین ساله جمهوری اسلامی در عبور از بحرانها و تبدیل تهدید به فرصت است.
نکته قابل تأمل اینکه این روزها حتی مقامات آمریکایی نیز از «گزینه نظامی» بهعنوان اهرم فشار یاد میکنند، نه یک راهبرد اجرایی. چرا که محاسبه هزینههای هرگونه درگیری با ایران، معادلهای نیست که در اتاقهای فکر واشنگتن بهراحتی حل شود. ایران به نقطهای از بازدارندگی رسیده که دشمنانش میدانند هرگونه خطای محاسباتی، پایانی جز پشیمانی نخواهد داشت.